Turkije beroofd Abdullah Öcalan van “recht op hoop”

1 september 2022
  • Turkije

Volgens het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens moeten gevangenen uitzicht hebben op een leven in vrijheid. In het geval van Abdullah Öcalan heft Turkije het “recht op hoop” op.

In het geval van Abdullah Öcalan is het “recht op hoop” opgeschort. Dit hebben de advocaten van de Republiek Turkije op 26 augustus verklaard in een voordracht aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM).

Achtergrond: Op 18 maart 2014 oordeelde het EHRM dat Turkije, door Abdullah Öcalan een niet-reduceerbare levenslange gevangenisstraf op te leggen, het verbod op onmenselijke en vernederende behandeling schond en daarmee artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) schond.

Öcalan, die in 1978 de Koerdische Arbeiderspartij (PKK) oprichtte, werd in juni 1999 ter dood veroordeeld wegens “hoogverraad”, slechts vier maanden nadat hij illegaal vanuit Kenia naar Turkije was gedeporteerd. Sinds Turkije de doodstraf in 2002 afschafte, moet Öcalan nu een “verergerde levenslange gevangenisstraf” uitzitten zonder uitzicht op vervroegde vrijlating. Volgens het Europees Hof voor de Rechten van de Mens moeten tot levenslange gevangenisstraffen veroordeelden op zijn minst uitzicht hebben op vervroegde vrijlating. De boete moet verkleinbaar zijn en vatbaar voor herziening. Dit is echter niet het geval met Öcalan en drie andere politieke gevangenen (Hayati Kaytan, Emin Gurban en Civan Boltan) die met succes in beroep gingen bij het EHRM. De Turkse president kan regelen dat een gevangene vervroegd wordt vrijgelaten als hij oud of ziek is. Ook het Turkse parlement keurt af en toe amnestie goed. Dit is echter niet voldoende om ervoor te zorgen dat “levenslange gevangenisstraffen” een concreet vooruitzicht op vervroegde vrijlating hebben, oordeelde het EHRM.

Het besluit van 2014 maakte de weg vrij voor de indiening van vijf verzoeken bij het EHRM waarin Turkije werd verzocht de gevangenisvoorwaarden van Öcalan te versoepelen, waaronder één tegen de “verhoogde levenslange gevangenisstraf”, die elke mogelijkheid van vrijlating uitsluit. De zogenaamde levenslange gevangenisstraf verving de doodstraf in de Turkse wet als onderdeel van de inspanningen van het land om te voldoen aan de criteria van Kopenhagen voor toetreding tot de Europese Unie, en viel samen met de arrestatie van Öcalan in 1999 en het daaropvolgende proces.

Nadat het EHRM om een ​​advies over deze verzoeken had verzocht, hebben Turkse vertegenwoordigers een document ingediend waarin staat dat, hoewel voorwaardelijke invrijheidstelling “normaal” mogelijk is voor veroordeelden die tot een zware levenslange gevangenisstraf zijn veroordeeld, bepaalde strafbare feiten van deze mogelijkheid zijn uitgesloten.

Abdullah Öcalan zit sinds 1999 geïsoleerd in de gevangenis van het eiland Imrali. Zijn juridische team heeft al meer dan drie jaar geen contact met hem of zijn drie medegevangenen. Tussen 2011 en 2019 hebben advocaten van het Asrin Advocatenkantoor het gevangeniseiland niet kunnen bezoeken. Het laatste teken van leven van Abdullah Öcalan was een kort telefoontje met zijn broer op 25 maart 2021, dat na enkele minuten abrubt werd onderbroken door de gevangenisautoriteiten.