Boek van Figen Yüksekdağ verboden in Turkije

8 september 2022
  • Turkije

Het verbieden van kritische boeken, vooral werken van Koerdische schrijvers of die met betrekking tot Koerdistan, is bijna routine in Turkije. Ze worden vaak zelfs beschouwd als bewijs van vermeende misdaden: Het laatste slachtoffer: Figen Yüksekdağ’s “Duvarlar Yıkılacak” (Eng. De muren zullen instorten), een gedichtenbundel die in de gevangenis is geschreven door de HDP-politica, die sinds 2016 gevangen zit. Een rechtbank in Antalya heeft het nu verboden en er zijn sinds donderdag geen exemplaren meer verkocht. In de volgende stap zullen vertegenwoordigers van de Staatsveiligheid boekhandels, de uitgeverij die ze uitgeeft en online postorderbedrijven voor boeken bezoeken om alle beschikbare dichtbundels in beslag te nemen voor vernietiging. Het voorwendsel is dat het boek wordt gebruikt als propagandamiddel voor een “terroristische organisatie”.

“Duvarlar Yıkılacak” werd in 2020 gepubliceerd door de uitgeverij Ceylan in Istanbul. Het boek gaat over verzet, liefde en het onwankelbare geloof in vrede, vrijheid en gerechtigheid. Yüksekdağs laat onder meer de “33 droomreizigers”, zoals de doden van de IS-aanval in Pirsûs (tr. Suruç) in 2015 worden genoemd, kennismaken met Taybet Inan. De Koerdische vrouw, bij velen bekend als “Moeder Taybet”, werd doodgeschoten tijdens de militaire belegering van december 2015 in Silopiya. Haar lichaam lag zeven dagen op straat omdat het leger weigerde  reddingswerkers door te laten. Familieleden en buren werden beschoten terwijl ze probeerden het lichaam van de 57-jarige moeder van elf kinderen te bergen.

De Turkse rechterlijke macht koos een regel uit het gedicht “Bulutlu Başım” (Eng. Mijn somberen hoofd) als concrete rechtvaardiging voor het verbod op het boek. “De mensheid kronkelt op de rand van het niets, terwijl de kelders branden, in brand gestoken met duisternis, de baby’s in de eenzame huizen, geëxecuteerd met schoten in het hoofd” – Yüksekdağ verwoordt zo de omstandigheden in de “dodenkelders van Cizîr”. De uitdrukking staat voor een reeks bloedbaden uitgevoerd door het Turkse leger op 7 februari 2016 in de Noord-Koerdische stad Cizîr – in woongebouwen waar verschillende mensen bescherming zochten tegen de oorlogsmisdaden van de Turkse staat tijdens het militaire beleg. Volgens rapporten van mensenrechtenorganisaties zijn 177 van de minstens 288 mensen die in Cizîr zijn omgekomen, vermoord in de “gruwelkelders”. Terwijl in sommige kelders degenen die bescherming zochten werden verbrand toen het leger benzine in de kelders vol met mensen pompte, bestormden Turkse troepen andere kelders en schoten de aanwezigen neer.

Volgens de rechtbank betekent het feit dat Figen Yüksekdağ deze misdaden in een gedicht opneemt: “Het is uitsluitend geschreven met het doel het organisatorisch voortbestaan ​​van de terroristische organisatie PKK/KCK in stand te houden en de steun van een grote massa te krijgen.” De zin “(…) de baby’s in de eenzame huizen” ziet de Turkse rechterlijke macht als de “verheerlijking van leden van de terroristische organisatie”. Uitgeverij Ceylan becommentarieerde het boekverbod met de woorden: “Deze gedichten hebben allang elke muur overwonnen. We benadrukken dat we geen compromissen sluiten met degenen die dergelijke beslissingen nemen onder het mom van gerechtigheid. Wat de omstandigheden ook zijn, of het nu poëzie, revolutionaire romans of theoretische routekaarten zijn, ons uitgeverscollectief zal hun werken met lezers delen. Met weerstand, met levende koppigheid.”

Wie is Figen Yüksekdag?

Figen Yüksekdağ, geboren in Adana in 1971, is mede-oprichter van de Socialistische Partij van de Onderdrukten (Ezilenlerin Sosyalist Partisi, ESP) en was voorzitter tot september 2014. Nadat ze ontslag had genomen, ging ze naar de HDP. In datzelfde jaar trad de ESP toe tot de HDP, die fungeerde als overkoepelende partij voor meerdere kleine partijen. Op het tweede HDP-congres op 22 juni 2014 werd Figen Yüksekdağ verkozen tot medevoorzitter.

Gelijktijdig met Selahattin Demirtaş en tal van andere HDP-parlementsleden werd Figen Yüksekdağ op 4 november 2016 gearresteerd op instigatie van de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan. Sindsdien zit ze in voorlopige hechtenis in de zwaarbeveiligde Kandıra-gevangenis in de westelijke Turkse provincie Kocaeli op beschuldiging van terreur. Ze is een van de in totaal 108 beklaagden die in het zogenaamde Kobanê-proces meerdere keren zijn bedreigd met levenslange gevangenisstraf voor subversieve activiteiten, moord en poging tot moord in tientallen zaken in verband met de Kobanê-protesten in oktober 2014.