9 oktober 1998: De dag waarop de internationale samenzwering begon

9 oktober 2022

In 1998, te midden van een eenzijdig staakt-het-vuren, dreigde Turkije, bijgestaan door de NAVO, Syrië met oorlog, waardoor Abdullah Öcalan gedwongen werd het land op 9 oktober van hetzelfde jaar te verlaten. Die dag begon de internationale samenzwering.

Öcalan ging naar Europa om een politieke oplossing voor de Koerdische kwestie te promoten. Hij arriveerde op 9 oktober 1998 in Athene vanuit Syrië. Op 11 oktober kwam hij aan in Moskou.

Op 20 oktober ondertekenden Turkije, Syrië en Libanon het Adana-protocol. De betrekkingen tussen Turkije en Syrië “snel verbeterd”.

Op 4 november vroeg de Doema, het lager wetgevende huis van de Russische Federatie, om erkenning van asiel voor Öcalan met 298 stemmen voor en 1 tegen.

Op 12 november vertrok Öcalan naar Rome, maar op 16 januari 1999 verliet hij de Italiaanse hoofdstad om terug te vliegen naar Moskou, vanwaar hij op 29 januari naar Griekenland vloog.

Op 31 januari probeerde Öcalan naar Wit-Rusland en Nederland te gaan; geen van beide landen stond hem toe om te landen. Op 1 februari keerde hij terug naar Athene. Op 2 februari namen Griekse functionarissen Öcalan mee naar de Griekse ambassade in Nairobi op weg naar Zuid-Afrika.

Maar op 15 februari 1999 werd hij tijdens een internationale clandestiene operatie ontvoerd uit Nairobi, de hoofdstad van Kenia, en naar Turkije gebracht.

Tijdlijn sinds de ontvoeringen op 15 februari 1999.

-16 februari, aankomst op het Turkse İmralı-eiland, dat van andere gevangenen was ontdaan en tot verboden militaire zone was verklaard.

– 25 februari, eerste ontmoeting met advocaten – kort en niet privé

-2 maart, eerste bezoek van het Europees Comité voor de Preventie van Foltering (CPT).

-11 maart, eerste besloten bijeenkomst met advocaten

-31 mei, proces begint

-29 juni, doodvonnis

-25 november, het Turkse Hof van Cassatie bevestigt het vonnis tegen Öcalan

-30 november, Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) roept op om doodstraf niet in te voeren

2001

-6 september, tweede bezoek van CPT

2002

-9 augustus, Turks parlement schaft toepassing van de doodstraf in vredestijd af

-3 oktober werd de doodstraf van Öcalan omgezet in levenslang zonder kans op vervroegde vrijlating

2003

-16-17 februari, derde bezoek van CPT

-12 maart, EHRM oordeelt dat Öcalan geen eerlijk proces heeft gekregen

2005

-12 mei, Grote Kamer van EHRM bevestigt uitspraak 2003

2007

-19-22 mei, vierde bezoek van CPT

2008-2011

-Öcalan betrokken bij vredesbesprekingen met regeringsvertegenwoordigers

2009

-18 april, twee advocaten van Öcalan gearresteerd

-17 november, Öcalan overgebracht naar nieuw gebouwde gevangenis op İmralı samen met vijf anderen uit andere gevangenissen

2010

-26-27 januari, vijfde bezoek van CPT

2011

-27 juli, laatste bezoek van advocaten tot mei 2019.

-22 november, 42 advocaten van Öcalan gearresteerd en beschuldigd van het doorgeven van berichten aan een terroristische organisatie

2013

-3 januari ontmoet Öcalan twee vooraanstaande Koerdische politici, Ahmet Türk en Ayla Akat – de eerste van vele ontmoetingen met parlementsleden als onderdeel van het vredesproces, dat tot 2015 duurde

-16-17 januari, zesde bezoek van CPT

2014

-18 maart, uitspraak van het EHRM dat de levenslange gevangenisstraf van Öcalan zonder voorwaardelijke vrijlating zijn mensenrechten schendt, evenals zijn detentievoorwaarden tot 2009

-6 oktober, familiebezoek gestopt

2015

-16 maart worden de vijf gevangenen die ook op İmralı vastzitten, ingeruild voor vijf anderen

-5 april, gesprekken tussen Öcalan en parlementsleden van de Democratische Volkspartij (HDP) als onderdeel van het vredesproces stopgezet

-December, twee van de vijf andere gevangenen overgebracht naar andere gevangenissen

2016

-28-29 april, zevende bezoek CPT

-15 juni, poging tot staatsgreep tegen Erdoğan, die een excuus werd voor harder optreden tegen alle oppositie

-11 september, Öcalan ontmoet zijn broer

2018

-8 november, Leyla Güven begint een hongerstaking om een einde te maken aan het isolement van Öcalan, waar uiteindelijk meer dan 8.000 mensen bij zullen komen

2019

-12 januari, Öcalan ontmoet zijn broer

-2 mei, Öcalan ontmoet zijn advocaten

-6-17 mei, achtste bezoek van CPT

-22 mei, Öcalan ontmoet zijn advocaten

-26 mei, hongerstaking beëindigd

-12 en 18 juni en 9 augustus, Öcalan ontmoet zijn advocaten

2020

-27 februari, brand op het eiland İmralı

-3 maart, Öcalan ontmoet zijn broer

2020

-27 april, Öcalan kreeg voor het eerst  toestemming voor zeer kort telefoongesprek

2021

-25 maart, nadat geruchten over de dood van Öcalan wijdverbreide angst veroorzaakten, mocht hij zijn broer bellen – die na minder dan vier minuten werd afgebroken

2022

-september, negende bezoek door CPT. Het rapport is klaar in maart 2023