Lolita Chávez: Vrouwen moeten samen geweld bestrijden

25 november 2022

De inheemse activiste Lolita Chávez doet verslag van de strijd en de ideologie van haar beweging, haar relatie tot de Koerdische vrouwenbeweging en verschillende feminismen van onderop.
Aura Lolita Chávez Ixcaquic is lid van de Consejo de Pueblos Kiche (CPK), een beweging van volkeren en gemeenschappen tegen patriarchaat, imperialisme, kolonialisme, neoliberalisme en extractivisme, opgericht in 2007 om de impact aan te pakken van de voorgestelde Noord-Amerikaanse Vrijhandelsassociatie ( FTAA) om Zuid- en Midden-Amerika te bestrijden. Ze is een internationale pionier in de strijd voor de bescherming van natuurlijke hulpbronnen en woont al vijf jaar in Baskenland.

Het interview vond plaats in het kader van de Internationale Vrouwenconferentie in Berlijn begin november.

Gemeenschap, leven, moeder natuur, bodem en bescherming van de bodem – deze termen en je kleurrijke kleding doen denken aan het matriarchale leven. Wat is de rol van de K’iche-volkeren in dit leven? En met wat voor bedreiging worden ze vandaag geconfronteerd?

Nou, we zijn een millennia-oude uitdrukking hiervan. We hebben onze eigen kalender, de Maya-kalender. We hebben een sociaal weefsel waar we al meer dan 5000 jaar voor zorgen. Het is het sociale weefsel van de Maya K’iche kosmovisie. We zijn een gemeenschappelijke entiteit van territorium en we zorgen voor dat territorium, we zorgen voor Moeder Aarde zoals we voor onszelf zorgen, want we zijn aarde, we zijn water, we zijn lucht en vuur. Dit is de heilige band en daarom zijn we anti-imperialistisch, anti-patriarchaal en anti-extractivistisch. We verdedigen het leven en de aarde met ons leven.

U bent gecriminaliseerd, met de dood bedreigd, zelfs aangevallen en gedwongen in ballingschap te gaan voor het verdedigen van het land van de K’iche-bevolking tegen uitbuiting door door de staat gesponsorde bedrijven. Heeft u er na dit proces aan gedacht om u terug te trekken in een niche?

De staat Guatemala is een racistische staat. Ik ben aangevallen en vervolgd. De staat heeft in politie- en legerrapporten beweerd dat ik een terrorist ben. Ik ben geen terrorist, wij verdedigen ons land.

Toen ik in ballingschap ging, dachten ze dat ze me het zwijgen zouden opleggen omdat ze veel angst hadden gecreëerd door me zes keer onder schot te houden en mij bijna te vermoorden, maar het lukte me om eruit te komen en verder te gaan.

Wat geeft je kracht? Op welke manieren heeft u uw stem laten horen onder uw volk?

Wat geeft me kracht? Dat ik verbinding maak met bewegingen. Daarom verwelkom ik de Koerdische vrouwenbeweging, want door hun populaire vorming van de Jineolojî geven ze ons deze kracht, de kracht dat we niet alleen zijn. In andere gebieden is er strijd, er is veel geweld tegen deze samenlevingen van de dood. Veel van de bedrijven zijn Europees en ik ben naar Europa gekomen om hun bedrijven in hun plaats van herkomst aan te klagen. Vanaf hier vertrokken ze om daar binnen te vallen.

Ze gebruiken ook geweren, dus wij veroordelen oorlogen. Mijn volk leed onder genocide, ze probeerden mijn volk, de mensen van de K’iche, uit te roeien. Er waren bombardementen, ze vernietigden landen, er waren ontvoeringen en systematische verkrachtingen. Dat hebben we allemaal aan de kaak gesteld. De kracht van mijn volk geeft mij kracht, want mijn volk blijft vechten. Ook al ben ik weg, de mensen gaan door.

Hoe kan men strijden tegen een systeem dat het bestaan ​​van volkeren niet erkent en hen verarmt?

We hebben een autonoom proces van vrije zelfbeschikking kunnen uitvoeren op een manier die sterk leunt op vergaderingen. De congregaties werken met kinderen, vrouwen, ouderen, enz. Dus ik weet dat ik niet alleen ben, dat mijn volk het nog steeds moeilijk heeft, maar ook dat andere gebieden het moeilijk hebben.

We weten dat we onze gebieden zullen bevrijden. We zijn vastbesloten om onze gebieden te bevrijden van de bedrijven die de biodiversiteit vernietigen. We zijn niet alleen, er zijn planten, bomen, bergen. Er is ook de biodiversiteit die ons omringt. De energie van de jaguars, de energie van de slangen, de energie van de wateren helpen ons en wij helpen hen ook. We zijn niet alleen.

Een van onze paden is de Ütz’ilaj Kaslemal, de Buen Vivir (Goed Leven), een alternatief voor valse ontwikkeling. Dit pad ligt in het netwerk van het leven, we respecteren de natuur en nemen er alleen van wat we nodig hebben. Geen accumulatie, geen extractivisme, maar een terugkeer naar het land. We moeten zaaien, ons voedsel zaaien. En ook geneeskrachtige planten. De biodiversiteit en de bergen geven genezing. Ook dat is één weg: gezondheid als autonoom proces in de regio’s. Kortom, er is ‘het goede leven’, ‘het gezonde territorium’, ‘het voedsel voor het leven’ of de zogenaamde voedselsoevereiniteit en ‘de strijd tegen geweld’. We zeggen dat wanneer we ons fysieke territorium van geweld ontdoen, we ook het hele territorium van geweld ontdoen. En dat is gemeenschapswerk, niet alleen voor vrouwen of genderdissidenten, maar ook voor mannen en de gemeenschap. We moeten ons verenigen om geweld te bestrijden.

Wat zijn jullie alternatieve systemische strijd en praktijken zodat inheemse volken zich kunnen bevrijden van dit systeem van onderdrukking?

We informeren de feministische beweging, de ecologiebeweging, de anti-klimaatverandering en anti-global warming bewegingen: veel van de bedrijven die de meeste invloed hebben op klimaatverandering en global warming zijn gevestigd in Europa. Vanuit Europa gaan ze naar onze gebieden om ons aan te vallen. Daarom roepen we deze bewegingen op om acties en mobilisaties tegen deze bedrijven hier in Europa uit te voeren.

In mijn land zijn er bedrijven uit Spanje, Frankrijk, Italië, Duitsland enz. Ook de Wereldbank is erbij betrokken. Een monocultuurboomproject wordt gefinancierd door de Wereldbank. Wij willen dat de Wereldbank hier in Europa wordt aangeklaagd en dat de bedrijven sancties krijgen. Als de bedrijven hier in Europa worden gesanctioneerd, kunnen we daar wonen. Hun handen zijn besmeurd met bloed terwijl we ons leven neerleggen in onze gebieden. Wanneer de mensheid de opwarming van de aarde bestrijdt, kan ze niet toestaan ​​dat ze doorgaat met het uitroeien van ons die voor de natuur zorgen. We blijven vechten, maar hier moeten ze stoppen met hun bedrijven en dat kan via de feministische bewegingen.

U roept ook op tot een revolutie in het feminisme en omschrijft uzelf als een sociale feministe. Zegt u dat feministische bewegingen een probleem hebben met socialisatie?

Feminismen moeten pluralistisch en divers zijn, er is niet één feminisme, er zijn vele feminismen. Het feminisme dat ik belichaam is een bottom-up gemeenschapsfeminisme, uitgedrukt in de gemarginaliseerde bewegingen die onderdrukt worden. Daaruit ontstaan ​​feminismen, die niet alleen anti-patriarchaal, maar ook anti-racistisch, anti-koloniaal en anti-neoliberaal moeten zijn.

Het is belangrijk om de wereld te vertellen dat er een noodzaak is om de-patriarchalisatie en de-kolonisatie met elkaar te verweven. Dit geldt niet alleen voor Abya Yala (we zeggen niet Amerika, we zeggen Abya Yala), maar op deze manier kan Europa ook zijn territoria bevrijden en hetzelfde geldt voor andere continenten. We kunnen feminismen weven, en deze feminismen kunnen gebieden op verschillende continenten bevrijden. Meer feminisme betekent meer bevrijding van het leven.

We hebben een zeer sterke kritiek op elitefeminisme, suprematistisch feminisme. Dit is niet goed want ze creëren machtsverhoudingen over ons en ‘betuttelen’ ons, ze spreken voor ons. We willen niet dat ze voor ons spreken, we kunnen spreken en zeggen wat we willen en wat we voelen. Onze agenda’s zijn van ons. De ‘intelligenzia’ bemoeit zich met het feminisme en creëert absolute waarheden, concepten, benaderingen, thema’s… Wij zeggen dat het feminisme uit de beweging moet voortkomen. De ‘intellectuelen’ en de academische wereld doen soms grote schade door ze uit te sluiten.

Feminisme is niet gebaseerd op een bureau, het is niet gebaseerd op boeken, het moet met de voeten op de grond komen en respecteren wat we creëren in de gebieden, het moet ons kennen.

Er zijn witte feminismen. Ze zijn niet alleen wit vanwege hun huidskleur, maar omdat ze denken dat witten het voordeel hebben, dat ze beter zijn. En in het licht hiervan zeggen we dat meervoudige en diverse structuren op gelijke voet moeten worden geweven, niet tussen intellectuelen die denken dat ze beter zijn en wij die als getuigen worden behandeld. Wij zijn wijs. Deze witte feminismen moeten zich omdraaien om te kijken en te leren van wat we zeggen. Je moet ook van onderaf weven. Het kan niet zo zijn dat ze kapitalistisch en neoliberaal zijn of dat ze verbonden zijn met de regeringen die oorlog voeren.

We vinden dit in de Jineolojî, in de Buen Vivir, in de Caracoles, in de Mapuche Sisters en in bewegingen van andere inheemse volkeren. De Koerdische vrouwenbeweging omhelst ons wanneer we de ‘Jin, Jiyan, Azadî’-benadering lanceren. Als wij, Jin, Jiyan Azadî zeggen, omarmen we andere gebieden, en ook als we ‘Jallalla’ uit Abya Yala zeggen, omarmen we de Koerdische zusters.

Chemische wapens worden gebruikt tegen de guerrilla die strijdt voor de vrijheid van de Koerden. Bij deze aanslagen zijn veel vrouwelijke strijders omgekomen. Wat kun je zeggen over dit staatsgeweld tegen de Koerdische vrijheidsguerrilla’s?

We vertellen het Koerdische volk en de Koerdische vrouwenbeweging van harte dat ze niet alleen zijn. In al onze gebieden veroordelen wij het gebruik van chemische wapens tegen Koerdistan.

We hebben geen oorlog nodig in Abya Yala of Koerdistan en respect voor zelfverdediging. De hele mensheid leert van deze zelfverdediging. De Koerdische vrouwenbeweging is een omarming van het leven voor de hele feministische beweging. De feministische beweging kan leren van Koerdistan en ook van de lokale vrouwen die de gebieden in Abya Yala verdedigen.

“Als Koerdistan niet vrij is, zal geen volk vrij zijn”

We sluiten ons aan bij de campagne tegen de oorlog en chemische wapens in Koerdistan en we willen vrijheid, we willen vrijheid voor de wijsheid van het volk van Koerdistan, vrijheid voor onze Koerdische zusters en gerechtigheid. Wij eisen gerechtigheid. De mensheid moet gerechtigheid eisen in het licht van wat er in Koerdistan gebeurt. Als Koerdistan niet vrij is, zal geen volk vrij zijn.

Ik weet hoe het is om vervolgd te worden, ik mag mijn territorium niet betreden omdat de staat en het leger me willen opsluiten en martelen. Daarom weet ik hoe het is om als crimineel te worden beschouwd en daarom verwelkom ik de uitingen van strijd en zelfverdediging in Koerdistan.

Welke invalshoeken neem je mee uit deze conferentie en wat heeft het je gebracht?

Op deze conferentie heb ik meer kunnen leren over de vrouwenbeweging in Koerdistan, ook over de vrouwen in India of de analyse die vrouwen in de VS maken over werk. Ik heb ook gezien hoe het kapitalisme vrouwenarbeid uitbuit in China en ik heb meer geleerd over de strijd van de zusters uit de Sahara. Het leuke is dat er niet alleen mensen uit Europa kwamen, maar ook uit Abya Yala en andere continenten.

Wat ik vooral leuk vond aan deze tweede conferentie was dat we elkaar omhelsden (‘acuerpamos’). De oproep die de vrouwenbeweging van Koerdistan doet aan andere volkeren stelt ons in staat om te weten wat ze doen in hun strijd. Bijvoorbeeld in China, waar vrouwen strijden tegen de ‘Machistas’ (seksistische mannen) maar ook tegen een systeem van slavernij. Het is niet bekend hoe de situatie van deze vrouwen is.

Ik denk dat het goed is dat we gehoor hebben gegeven aan de oproep van vrouwen uit Koerdistan uit verschillende gebieden. We zijn in Europa, maar we komen uit andere continenten. Bedankt voor de moeite en voor de organisatie die heel duidelijk verbindend was. Veel sterkte en veel dank. Maltyox chawe, bedankt in mijn taal. Libres seremos en venceremos! (We zullen vrij zijn en we zullen overwinnen!)