- Noord-Koerdistan
In de zaak van de studente Rojin Kabaiş, die onder onduidelijke omstandigheden is overleden, wordt in 56 steden in Turkije en Noord-Koerdistan een handtekeningenactie gestart. Ruim anderhalf jaar na haar dood zien familie en sympathisanten nog steeds geen vooruitgang in het onderzoek en voeren ze nu de publieke druk op. De actie wordt georganiseerd door de „Commissies voor gerechtigheid voor Rojin Kabaiş“. Vanaf 20 april willen activisten in talrijke steden, waaronder Wan (Tr. Van), Amed (Diyarbakır) en Istanbul, met informatiestands handtekeningen verzamelen en het publiek over de zaak informeren.
Zeyşan Yiğit, lid van het initiatief, herinnert eraan dat de commissie direct na de dood van Rojin Kabaiş is opgericht om de zaak te begeleiden en de opheldering te bevorderen. “We hebben besloten de strijd voor gerechtigheid voor Rojin te organiseren. Maar tot op heden zijn er geen concrete ontwikkelingen”, zei ze. Het gaat daarbij allang niet meer alleen om vertragingen, maar om fundamentele twijfels over het verloop van het onderzoek tot nu toe. Het initiatief verwerpt de officiële verklaring dat het om zelfmoord gaat: “We weten dat Rojin geen zelfmoord heeft gepleegd, maar is vermoord.”
Zeyşan Yiğit © MA
Een belangrijk punt van kritiek blijft de omgang met bewijsmateriaal. Tot op heden is het onduidelijk aan wie de mannelijke DNA-sporen op het lichaam van de 21-jarige, die tijdens het onderzoek zijn veiliggesteld, moeten worden toegeschreven. “We willen weten van wie dit DNA is”, aldus Yiğit. Ook de mobiele telefoon van Rojin Kabaiş kon tot nu toe niet worden geanalyseerd. Nadat pogingen in het buitenland zonder resultaat waren gebleven, werd verzocht het toestel voor verdere analyse aan de fabrikant in China over te dragen.
Voor het initiatief zijn deze openstaande vragen een uiting van een fundamenteel probleem. Steeds weer wordt geprobeerd gevallen van geweld tegen vrouwen als zelfmoord voor te stellen of te relativeren door middel van tegenstrijdige verklaringen. „Eerst werden zoekopdrachten op internet aangehaald als bewijs voor een zelfmoord, later werd gezegd dat de telefoon niet kon worden geopend. Dat toont de tegenstrijdigheden in deze zaak aan”, aldus Yiğit.
In dit verband trekt het initiatief ook parallellen met de zaak Gülistan Doku. “Net als bij Gülistan Doku zullen we ook voor Rojin blijven vechten”, benadrukte Yiğit. Pas door de druk van de vrouwenbeweging zijn er in dergelijke gevallen überhaupt nieuwe ontwikkelingen gekomen. De activistes spreken daarom niet van individuele gevallen, maar van een structureel probleem. “Dat feminicide als zelfmoord wordt voorgesteld, is geen toeval, maar maakt deel uit van een beleid van straffeloosheid”, zei Yiğit.
De campagne die nu van start is gegaan, moet precies op dit punt aansluiten. De verzamelde handtekeningen zullen worden overhandigd aan het ministerie van Justitie, vergezeld van duidelijke eisen: een transparant en effectief onderzoek, de openbaarmaking van al het bewijsmateriaal en de strafrechtelijke vervolging van de verantwoordelijken. „Zelfs één enkele handtekening kan deel uitmaken van deze strijd”, zei Yiğit. Tegelijkertijd riep ze op om de druk op te voeren: “We zullen niet toestaan dat deze zaak in de vergetelheid raakt.”
Verdachte dood
Rojin Kabaiş was studente aan de Yüzüncü Yıl-universiteit in Wan. In oktober 2024 werd de 21-jarige 18 dagen na haar verdwijning dood aangetroffen in haar studentenhuis aan de oever van het Wan-meer. De opsporingsautoriteiten brachten al vroeg de hypothese van zelfmoord naar voren – een interpretatie die vanaf het begin door haar familie en hun raadsman resoluut in twijfel werd getrokken. De raadsman van de familie kreeg pas bijna een jaar na de dood van de vrouw toegang tot het eerste forensisch rapport, dat aanwijzingen bevatte voor twee mannelijke DNA-sporen en mogelijk seksueel geweld.
