- Noord-Koerdistan
De slotverklaring van de Conferentie van Democratische Koerdische Juristen, gehouden onder het motto „Democratische wetgeving voor vrijheid, status en vrede”, is openbaar gemaakt. De verklaring werd bekendgemaakt tijdens een bijeenkomst in het ÇandAmed-congrescentrum in Amed (Diyarbakır), na afloop van de conferentie die op uitnodiging van talrijke juridische instellingen en advocatenorden was georganiseerd.
De bijeenkomst werd bijgewoond door voorzitters van verschillende advocatenorden, vertegenwoordigers van juridische organisaties, academici en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld. De slotverklaring werd in het Koerdisch voorgelezen door Abdulkadir Güleç, voorzitter van de advocatenorde van Diyarbakır (Amed), en in het Turks door advocate Suzan Akipa.
In de verklaring stond dat de conferentie hulde bracht aan advocaten die het leven hebben gelaten in de strijd voor rechten, gerechtigheid, recht en democratie. Advocaten die vanwege hun beroepsactiviteiten of democratische politieke betrokkenheid gevangen zijn gezet of tot ballingschap zijn gedwongen, werden erkend als de natuurlijke afgevaardigden van de conferentie.
Tijdens de conferentie benadrukten de deelnemers dat de Koerdische kwestie moet worden aangepakt via democratische dialoog en politieke oplossingen in plaats van via veiligheidsgericht beleid. In de verklaring werd benadrukt dat de taal, identiteit, cultuur en politieke wil van het Koerdische volk wettelijke en grondwettelijke garanties moeten krijgen als gelijkwaardige en stichtende subjecten binnen een democratische republiek. Ook werd het recht verdedigd om de moedertaal in het openbare leven te gebruiken en het recht op onderwijs in de moedertaal.
Nadruk op overgangsrecht en democratische transformatie
In de verklaring werd gesteld dat het tot stand brengen van een alomvattend kader voor overgangsrecht essentieel is om de overgang te maken van de conflictperiode naar een democratische samenleving. Er werd opgeroepen tot de onmiddellijke goedkeuring van wettelijke maatregelen die degenen die de wapens hebben neergelegd, degenen die om politieke redenen gevangen zitten, ballingen en degenen van wie het staatsburgerschap is ontnomen, in staat stellen volledig deel te nemen aan het democratische leven en de politiek.
De conferentie riep tevens op tot de totstandbrenging van een pluralistische en civiele constitutionele orde, gebaseerd op gelijk burgerschap, lokale democratie, vrijheid voor vrouwen en de bescherming van identiteit en culturele rechten. Verder werd voorgesteld om commissies voor waarheid, confrontatie en sociale verzoening in het leven te roepen om onopgeloste moordzaken, dorpsontruimingen, martelingen, straffeloosheid en beleid van culturele ontkenning aan te pakken.
De verklaring pleitte voor een democratische opvatting van het recht waarin de vrijheid van vrouwen centraal staat, waarbij werd benadrukt dat vrouwen als stichtende subjecten moeten deelnemen aan politieke en sociale processen. Ook werd opgeroepen tot de bescherming van de juridische verworvenheden van vrouwen, met name die welke zijn vastgelegd in het Verdrag van Istanbul.
De juridische status van Abdullah Öcalan en het recht op hoop
In de slotverklaring werd de oproep tot vrede en een democratische samenleving, die Abdullah Öcalan op 27 februari 2025 had gedaan, omschreven als een historisch keerpunt en werd het belang benadrukt van het tot stand brengen van een wettelijk kader voor het democratische oplossingsproces.
De conferentie benadrukte dat Öcalan een van de sleutelfiguren is in het democratische oplossingsproces en pleitte ervoor dat zijn juridische status wordt erkend, onder voorwaarden die hem in staat stellen te onderhandelen, te werken en te communiceren. Ook werd opgeroepen tot de implementatie van het ‘Recht op Hoop’ in de nationale wetgeving, in overeenstemming met internationale rechterlijke uitspraken, en tot de nodige wetswijzigingen.
Lokale democratie en door de regering aangestelde bewindvoerders
De verklaring riep op tot grondwettelijke garanties voor de bestuurlijke en financiële autonomie van lokale overheden, tot het intrekken van de voorbehouden van Turkije bij het Europees Handvest voor lokaal zelfbestuur, en tot het beëindigen van de praktijk waarbij de regering bewindvoerders bij gemeenten aanstelt.
Verder werd geëist dat gekozen medeburgemeesters en lokale ambtenaren in hun functies zouden worden hersteld en werd opgeroepen tot grondwettelijke erkenning van het systeem van medeburgemeesters. In de verklaring werden ook communes, buurtraden, gemeenteraden en vrouwen- en jongerenvergaderingen beschreven als fundamentele onderdelen van de lokale democratie.
Oproep tot eenheid onder Koerdische juristen
Na twee dagen van besprekingen riep de slotverklaring van de conferentie Koerdische juristen op om gemeenschappelijke en georganiseerde mechanismen op te zetten.
In dit kader kregen de instellingen die de conferentie hadden georganiseerd de opdracht om te werken aan de vereniging van Koerdische juristen die lid zijn van diverse advocatenorden en juridische organisaties. In de verklaring werd ook opgeroepen tot de toekomstige organisatie van een Koerdische Nationale Juristenconferentie met deelname van Koerdische juristen, en werd aangekondigd dat de conferentie zelf een actieve rol zou spelen in het voorbereidingsproces.
Het evenement werd afgesloten met traditionele Koerdische dansen, begeleid door de leuzen „Jin, Jiyan, Azadî“ („Vrouw, Leven, Vrijheid“) en „Lang leve het verzet van de ÖHD“.
