- Turkije
Tijdens hun 1.125e wake op het Galatasaray-plein in Istanbul herdachten de Zaterdagmoeders Fehmi Tosun, een Koerd uit Lice die 31 jaar geleden in het bijzijn van zijn familie werd ontvoerd en sindsdien vermist wordt. Met foto’s van hun familieleden en rode anjers in de hand eisten de deelnemers opnieuw dat gevallen van gedwongen verdwijningen worden onderzocht en dat de verantwoordelijken voor de rechter worden gebracht.
De bijeenkomst stond in het teken van de nog steeds onopgeloste ontvoering van Tosun, die destijds 35 jaar oud was en vader van vijf kinderen. Ikbal Eren, wiens broer Hayrettin Eren eveneens verdween terwijl hij in politiehechtenis zat, herinnerde eraan dat talrijke mensen getuige waren geweest van de ontvoering van Tosun en dat zijn familie concrete informatie had over de daders.
Op de avond van 19 oktober 1995 brachten drie gewapende mannen in burgerkleding Tosun in een witte Renault naar zijn huis in de wijk Avcılar in Istanbul. Toen hij zijn vrouw en vijf kinderen zag, riep hij: „Ze gaan me vermoorden!“ Voordat zijn familie hem kon bereiken, werd hij met geweld de auto ingesleurd en meegenomen.
Zijn vrouw, Hanım Tosun, deed onmiddellijk aangifte van de ontvoering bij de politie en gaf de agenten het kenteken van de auto door. Hoewel de agenten het kenteken controleerden en telefoontjes pleegden, verklaarden ze uiteindelijk dat ze niets konden doen. De autoriteiten ontkenden later dat ze Tosun in hechtenis hadden genomen. Zijn vriend Hüseyin Aydemir, met wie hij die ochtend had ontbeten, wordt sinds die dag eveneens vermist.
Schending van de mensenrechten erkend, onderzoek gesloten
Ikbal Eren wees erop dat de Turkse regering in 2003, tijdens een procedure voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM), had erkend dat het onderzoek ontoereikend was geweest en dat zij haar verplichtingen uit hoofde van artikel 2 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens had geschonden. De regering had ook toegezegd maatregelen te nemen om soortgelijke gevallen te voorkomen.
Niettemin is de verdwijning van Tosun nooit daadwerkelijk onderzocht. De zaak werd gesloten op grond van verjaring, en de juridische beroepsprocedures van de familie hadden geen succes. Ook een individueel verzoek bij het Turkse Constitutionele Hof kon geen duidelijkheid verschaffen over zijn verdwijning.
“De erkenning van de schending van de rechten door de regering en de uitkering van een schadevergoeding zijn geen vervanging voor gerechtigheid,” verklaarde Eren. Ze benadrukte dat de staat verplicht is om het lot van de verdwenen personen vast te stellen en de verantwoordelijken ter verantwoording te roepen. De praktijk om schadevergoeding uit te keren zonder een einde te maken aan de straffeloosheid moedigt uiteindelijk de voortzetting van dergelijke misdaden aan.
‘Waarom hebben jullie deze barricades opgezet?’
Hanım Tosun, de vrouw van de verdwenen man, richtte een bijzonder hartstochtelijk beroep tot de staatsautoriteiten. Ze uitte kritiek op de politiebarricades die de toegang tot het Galatasaray-plein nog steeds beperken. „Jullie moeten niet spreken over gerechtigheid, de rechterlijke macht of de wet. Als jullie echt over gerechtigheid spreken, kijk dan naar Galatasaray. Waarom hebben jullie hier deze barricades opgezet?“ vroeg Tosun. Ze benadrukte dat de families niemand beledigden, maar simpelweg de waarheid eisten over hun verdwenen dierbaren.
Ze riep op tot het openstellen van de staatsarchieven en wees daarbij op documenten die nog steeds in het bezit van de autoriteiten waren. „Als jullie het over vrede en gerechtigheid hebben, moeten jullie het eerst over de Zaterdagmoeders hebben. Jullie moeten ons eindelijk een graf laten zien. Jullie moeten jullie archieven openstellen. Pas dan kunnen jullie over gerechtigheid en vrede spreken.”
Tosun bevestigde nogmaals dat de families hun protesten zouden voortzetten totdat duidelijkheid was verschaft over het lot van alle vermisten en de daders voor de rechter waren gebracht.
De wake werd afgesloten met het neerleggen van rode anjers op het Galatasaray-plein.
