- Turkije
De ‘Zaterdagmoeders’ hebben op het Galatasaray-plein in Istanbul stilgestaan bij de Koerdische zakenlieden Savaş Buldan, Adnan Yıldırım en Hacı Karay, die 32 jaar geleden werden ontvoerd en later vermoord werden aangetroffen. Tijdens hun 1106e wake eisten familieleden en mensenrechtenactivisten volledige opheldering van de misdaad en strafrechtelijke vervolging van de verantwoordelijken.
De drie mannen woonden begin jaren negentig in Istanbul. In de vroege ochtenduren van 3 juni 1994 werden ze volgens getuigen voor het Çınar-hotel in Yeşilköy aangehouden door gewapende mannen die zich voordeden als politieagenten. De daders verklaarden dat ze de drie mannen alleen mee zouden nemen voor verhoor, voordat ze hen met geweld in voertuigen duwden en meenamen.
Een dag later dood aangetroffen
De verklaring van de Zaterdagmoeders werd voorgelezen door Besna Tosun. Zij herinnerde eraan dat de families onmiddellijk na de verdwijning bij openbare aanklagers, politie-instanties en overheidsinstanties naar hun familieleden hebben gezocht. De aanhouding zou echter door de autoriteiten zijn ontkend.
Op de avond van 4 juni 1994 werden de lichamen van Buldan, Yıldırım en Karay gevonden in de buurt van Yığılca, in de provincie Bolu. Hun lichamen vertoonden sporen van zware marteling en waren doorzeefd met kogels. De vindplaats gold destijds als een plek waar herhaaldelijk slachtoffers van contra-guerrilla-operaties werden gedumpt en stond in de publieke opinie bekend als de „doodsdrihoek“.
Getuige legde ‘dodenlijst voor Koerdische zakenlieden’ voor
Volgens de Zaterdagmoeders bleef het onderzoek jarenlang zonder gevolgen. Pas na volhardende initiatieven van de families van de vermoorde personen werd in 2013 een nieuwe tenlastelegging opgesteld en opgenomen in de procedure die bekend werd als het JITEM-proces van Ankara.
Tijdens het proces getuigde de voormalige hoofd van de antiterrorisme-afdeling van de Turkse geheime dienst MIT, Mehmet Eymür. Daarbij legde hij een ‘dodenlijst voor Koerdische zakenlieden’ voor, waarop ook de namen van Savaş Buldan, Adnan Yıldırım en Hacı Karay stonden. “Ondanks de talrijke informatie en documenten werden alle verdachten vrijgesproken”, verklaarde Besna Tosun.
Hoewel het hof van beroep de eerste uitspraak vernietigde, sprak de bevoegde rechtbank de verdachten later opnieuw vrij. „Daarmee behoort de zaak Buldan, Yıldırım en Karay tot de reeks procedures die voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens tot veroordelingen van Turkije hebben geleid, maar binnen het Turkse rechtssysteem zonder strafrechtelijke gevolgen voor de verantwoordelijken zijn geëindigd”, aldus Tosun.
„Confronteren met het verleden”
Ook Pervin Buldan, de echtgenote van Savaş Buldan en lid van de Imrali-delegatie van de DEM-partij, nam deel aan de wake. Ze herinnerde aan de decennialange zoektocht naar waarheid en gerechtigheid. „We hebben aan elke deur geklopt en elke mogelijke weg bewandeld. Ondanks alle inspanningen zijn de verantwoordelijken nooit ter verantwoording geroepen”, zei Buldan, die op de dag van de moord op haar man een dochter ter wereld bracht.
Met het oog op de nieuw opgerichte onderzoekseenheid voor onopgehelderde politieke moorden binnen het ministerie van Justitie eiste Buldan dat niet alleen de huidige misdaden, maar ook de misdaden uit het verleden worden opgehelderd. “Het verleden onder ogen zien en de waarheid aan het licht brengen is de verantwoordelijkheid van ons allemaal”, verklaarde ze.
Familieleden kondigen voortzetting van hun strijd aan
Ook Leyla Yıldırım, de dochter van Adnan Yıldırım, benadrukte dat de families hun inzet voor opheldering zullen voortzetten. “Onze vreedzame zoektocht zal doorgaan totdat alle duisternis uit het verleden is opgehelderd”, zei ze. De wake eindigde vervolgens met een hernieuwde oproep tot waarheid, gerechtigheid en het ophelderen van de misdaden die tot op de dag van vandaag onopgelost zijn gebleven, en het neerleggen van rode anjers voor de doden.
