- Turkije
De ‘Zaterdagmoeders’ hebben tijdens hun 1124e wake op het Galatasaray-plein in Istanbul stilgestaan bij Abdülmecit Baskın, die 33 jaar geleden werd ontvoerd en vermoord. Hoewel verklaringen van een voormalige politieagent de omstandigheden van zijn moord en de vermoedelijke daders aan het licht brachten, is de misdaad tot op de dag van vandaag onbestraft gebleven. Familieleden eisten zaterdag opnieuw volledige opheldering van de zaak en een einde aan de straffeloosheid van de staat.
Sebla Arcan van de Commissie voor Verdwenen Personen van de mensenrechtenorganisatie IHD herinnerde aan de omstandigheden van de moord op Baskın. De 41-jarige vader van drie kinderen kwam uit Colemêrg (tr. Hakkari) en leidde in Ankara het bevolkingsregister in het district Altındağ. Op 30 september 1993 werd hij, nadat hij zijn werkplek had verlaten, gearresteerd door paramilitaire speciale eenheden van de Turkse politie. De autoriteiten ontkenden vervolgens dat ze hem in hechtenis hadden genomen.
Drie dagen later, op 3 oktober, werd zijn lichaam gevonden in een verlaten gebouw vlakbij het coördinatiecentrum van de Turkse inlichtingendienst MIT. Baskın was doodgeschoten; zijn handen waren achter zijn rug vastgebonden. Zijn familie heeft jarenlang gestreden om opheldering over de misdaad. Het onderzoek werd echter getraineerd en niet daadkrachtig voortgezet.
Belastende verklaringen, maar toch vrijspraken
Er deed zich een nieuwe ontwikkeling voor door de verklaringen van de ex-politieagent Ayhan Çarkın. Tegenover het Openbaar Ministerie in Istanbul verklaarde hij dat Baskın op bevel van de toenmalige chef van de speciale eenheden, Ibrahim Şahin, was gearresteerd en door de politieagenten Ziya Bandırmalıoğlu en Ayhan Akça was vermoord. De beschrijvingen van Çarkın kwamen overeen met de bevindingen van een latere plaatsbeschouwing en het oorspronkelijke proces-verbaal van de gendarmerie.
Op basis van dit bewijsmateriaal werd in 2014 voor het 13e Hof van Assisen in Ankara een aanklacht ingediend tegen 19 personen, waaronder de voormalige minister van Binnenlandse Zaken Mehmet Ağar, Ibrahim Şahin en de MIT-agent Korkut Eken. In het proces dat bekendstaat als het „JITEM-proces van Ankara“ werd de verdachten ten laste gelegd dat zij in het kader van een gewapende organisatie betrokken waren geweest bij de moord op 19 mensen.
Ondanks de getuigenverklaringen en andere belastende bevindingen sprak de rechtbank in 2019 alle verdachten vrij. Nadat de vonnissen waren vernietigd, werden zij in 2023 opnieuw vrijgesproken. Tijdens de ongeveer tien jaar durende rechtszaak wisselden 41 rechters en acht openbare aanklagers elkaar af. Uiteindelijk werd de zaak wegens verjaring geseponeerd. „We willen alles te weten komen over de gewelddadige verdwijning en de moord op Abdülmecit Baskın. We willen de waarheid weten. We willen gerechtigheid. We willen dat er een einde komt aan de straffeloosheid”, verklaarde Arcan.
Zonder de waarheid blijft elke stap onvolledig
Melek, de dochter van Baskın, herinnerde eraan dat haar familie al 33 jaar strijdt voor gerechtigheid. „Zolang de waarheid niet aan het licht komt en de verantwoordelijken niet voor de rechter worden gebracht, blijft elke stap onvolledig – hoeveel jaren er ook verstrijken”, zei ze. Vervolgens las IHD-lid Nazım Dikbaş een boodschap voor van Baskıns zoon Eren. Daarin beschreef hij welke sporen de moord op zijn vader generaties lang heeft achtergelaten.
„Deze week is het precies 33 jaar geleden dat mijn vader Mecit Baskın werd vermoord. Een heel mensenleven, de hele jeugd van een kind en een leemte in het leven van een gezin die nooit kan worden opgevuld. Maar voor ons heeft de tijd niets achtergelaten“, verklaarde Eren Baskın. Ondanks alle getuigenverklaringen en bevindingen heeft de Turkse justitie alle verdachten vrijgesproken en de procedure uiteindelijk beëindigd wegens verjaring.
„Voor ons zijn 33 jaar niet zomaar verstreken tijd. Ze vertellen over onbeantwoorde vragen, onvoltooide levens, moeders die op hun kinderen wachten en kinderen die de stem van hun vader nooit meer hebben kunnen horen.“ Hij zal de strijd voor gerechtigheid voortzetten die zijn grootvader Faris Baskın, zijn grootmoeder Meryem Baskın en zijn moeder Raife Baskın decennialang hebben gevoerd. „We zullen aan jullie zijde blijven staan en schouder aan schouder blijven strijden.“
De wake werd afgesloten met het neerleggen van rode anjers op het Galatasaray-plein.
