- Turkije
Tijdens hun 1127e wake op het Galatasaray-plein in Istanbul hebben de ‘Zaterdagmoeders’ de zeven mensen herdacht die in oktober 1995 in Kerboran (Tr: Dargeçit) bij Mêrdîn (Mardin) verdwenen en vermoord werden nadat ze door Turkse soldaten en dorpsbewakers waren gearresteerd. Onder de slachtoffers bevonden zich drie minderjarigen. Hoewel hun stoffelijke resten jaren later in putten werden gevonden, bleef de misdaad onbestraft.
De aandacht ging vooral uit naar het lot van Davut Altunkaynak (12), Seyhan Doğan (13), Nedim Akyön (16), Mehmet Emin Aslan (19), Abdurrahman Olcay (20), Abdurrahman Coşkun (21) en Süleyman Seyhan (57). De gezamenlijke verklaring werd voorgelezen door Gamze Elvan, de zus van Berkin Elvan, die in 2013 tijdens de Gezi-protesten dodelijk gewond raakte door een traangasgranaat van de politie.
Ontvoerd, vermoord en in putten begraven
Na de arrestaties hadden de families tevergeefs geprobeerd informatie te krijgen over de verblijfplaats van hun familieleden. De autoriteiten beweerden destijds dat de betrokkenen na hun verhoor waren vrijgelaten en vervolgens „de bergen in waren gegaan“. Een aangifte bleef aanvankelijk zonder gevolg. Pas na een hernieuwde klacht van de familieleden en de mensenrechtenorganisatie IHD op 29 mei 2009 hervatte het Openbaar Ministerie het onderzoek.
Tussen 2012 en 2015 werden op basis van getuigenverklaringen verschillende opgravingen uitgevoerd. Daarbij stuitten onderzoekers in putten binnen een voormalig militair verboden gebied op menselijke resten. „Dit onderzoek bracht de jarenlang ontkende waarheid aan het licht. De mensen die in Dargeçit waren gearresteerd, waren vermoord en in putten begraven”, verklaarde Elvan. Op de gevonden botten werden ernstige sporen van marteling vastgesteld.
Vrijspraken en verjaring
In de daaropvolgende strafzaak moesten 18 verdachten zich verantwoorden voor opzettelijke doodslag. Onder hen bevonden zich de toenmalige commandant van het gendarmeriebataljon in Mêrdîn, Hurşit Imren, de gendarmeriecommandant van Dargeçit, Mehmet Tire, evenals andere militairen en dorpsbewakers. Op 4 juli 2022 sprak de rechtbank alle verdachten vrij. Als motivering voerde de rechtbank aan dat er onvoldoende concreet, ondubbelzinnig en overtuigend bewijs was geleverd voor een veroordeling. Beroepen tegen de vrijspraken bleven zonder succes.
In mei 2026 seponeerde uiteindelijk ook het Turkse Hof van Cassatie de zaak wegens het verstrijken van de verjaringstermijn van 30 jaar. Gamze Elvan had scherpe kritiek op de beslissing: „De rechterlijke macht zet haar traditie voort om de verjaring in te zetten als instrument om de daders te beschermen en straffeloosheid blijvend te verankeren.”
„Zeven levens, zeven hoopjes verdwenen in deze duisternis“
Vervolgens werden brieven van nabestaanden voorgelezen. Abdülaziz Altunkaynak, wiens zoon Davut bij zijn ontvoering pas twaalf jaar oud was, herinnerde zich de nacht van 29 oktober 1995. „31 jaar geleden gingen in Dargeçit in één enkele nacht de lichten uit en daalde er stilte neer. Zeven levens, zeven hoopjes verdwenen in deze duisternis“, schreef hij.
Zijn zoon Davut heeft zijn kindertijd niet kunnen afmaken, de schriften van Seyhan Doğan zijn onvoltooid gebleven en de toekomstdromen van de jonge mannen zijn verwoest. Ook Süleyman Seyhan heeft zijn hoop voor zijn kinderen niet kunnen verwezenlijken. „We hebben de botten van onze vermisten uit de putten gehaald. Maar hun moordenaars lopen nog steeds vrij rond, en de staat beloont hen met straffeloosheid“, verklaarde Altunkaynak.
Naasten eisen dat de staat de zaak onderzoekt
Mehmet Seyhan beschreef in zijn brief de ontvoering van zijn vader Süleyman Seyhan. Soldaten en dorpsbewakers zouden tijdens het ontbijt het huis van het gezin zijn binnengedrongen en hem in een militair voertuig hebben meegenomen. Samen met zes andere mensen zou hij vervolgens zijn vermoord. Door het decennialange verdoezelen van de misdaden en de uitkomst van de strafzaak is bij de families de hoop op gerechtelijke afrekening verdwenen. „Wij verwachten van de staat dat hij zijn excuses aanbiedt aan onze families voor de misdaden uit de jaren negentig. Wij roepen de staat op om zijn eigen verleden onder ogen te zien”, schreef Seyhan.
Ook Hazni Doğan, de broer van de toen 13-jarige Seyhan Doğan, richtte zich in een brief tot de aanwezigen. De dag van de wake viel zowel samen met de verjaardag van zijn broer als met de sterfdag van zijn moeder. Hij herinnerde aan de ‘Zaterdagmoeders’ die waren overleden zonder ooit het graf van hun verdwenen familieleden te hebben kunnen bezoeken. „We beloven jullie dat we de strijd voor waarheid en gerechtigheid, die jullie ons hebben nagelaten, tot het einde toe zullen voortzetten”, schreef Doğan.
De wake werd afgesloten met het neerleggen van rode anjers op het Galatasaray-plein.
