- Turkije
Het definitieve ontwerpverslag over het werk van de Commissie voor “Nationale Solidariteit, Broederschap en Democratie” met betrekking tot de oplossing van de Koerdische kwestie werd begin vorige week ter consultatie voorgelegd aan de daarin vertegenwoordigde partijen. De Volkspartij voor Gelijkheid en Democratie (DEM-partij) heeft haar bezwaren gepubliceerd en kritiek geuit op de onderliggende concepten en terminologie die in het verslag worden gebruikt, waarin de Koerdische kwestie wordt omschreven in termen van “terreur”.
Benaming van het proces
De verklaring is ondertekend door DEM-partijleden Gülistan Kılıç Koçyiğit, Meral Danış Beştaş, Hakkı Saruhan Oluç, Celal Fırat en Cengiz Çiçek. Daarin wordt duidelijk gemaakt dat de in het ontwerp gebruikte termen als “proces voor een terrorismevrij Turkije”, “terroristische organisatie” en soortgelijke uitdrukkingen niet gepast zijn.
Verwijzend naar de oproep van Abdullah Öcalan van 27 februari 2025, omschrijft de DEM-partij het huidige proces als een “proces voor vrede en een democratische samenleving”. Binnen de commissie werd geen overeenstemming bereikt over de benaming van het proces; volgens politici van de DEM-partij verdient de uitdrukking “Nationale solidariteit, broederschap en democratie” de voorkeur.
In de verklaring staat: “In deze context zijn wij van mening dat er in onze regio, naast Turken, Koerden en Arabieren, veel verschillende etnische groepen en geloofsgemeenschappen leven, en dat de relaties tussen volkeren en geloofsgroepen op democratische basis moeten worden opgebouwd.”
De term “terreur” omvat niet de Koerdische kwestie
De afgevaardigden benadrukken ook dat de Koerdische kwestie niet kan worden gedefinieerd met de term “terreur”, maar veeleer een kwestie is van rechten en vrijheden met politieke, sociale, culturele en historische dimensies. In een tijd waarin inspanningen worden geleverd om het conflictproces te beëindigen, draagt het gebruik van eenzijdige terminologie volgens de DEM-partij niet bij aan sociale vrede. De partij beschrijft Abdullah Öcalan als een van de belangrijkste actoren in dit proces en stelt dat de taal die in het verslag wordt gebruikt niet in overeenstemming is met de geest van het proces.
“Met betrekking tot de rechtsstaat en de vereisten van het proces vinden wij het niet gepast dat de heer Öcalan – die vanwege zijn historische ervaring en onvermoeibare inspanningen voor een democratische republiek een van de politieke grondleggers is – en zijn strijd in het ontwerpverslag voortdurend worden geassocieerd met termen als ‘terreur’ en ‘terreurorganisatie’”, aldus de verklaring.
Het recht op moedertaal
Een ander aspect van de brief betreft het recht op moedertaal, dat door de DEM-partij wordt omschreven als een inherent grondrecht. Beperkingen op verschillende talen, met name Koerdisch, moeten daarom worden opgeheven en meertaligheid moet worden aanvaard, zo eist de partij.
“De moedertaal is niet alleen een communicatiemiddel, maar een fundamenteel element dat iemands manier van denken, leerproces, emotionele wereld en gevoel van verbondenheid met de samenleving vormt. In Turkije moeten restrictieve regelingen, praktijken en publieke belemmeringen met betrekking tot het recht op moedertaal voor miljoenen mensen met verschillende talen en culturen, met name Koerdisch, worden opgeheven en moet meertaligheid worden aanvaard.”
Vredesproces vereist een inclusief kader
Ten slotte benadrukte de DEM-partij dat de taal van het rapport niet eenzijdig mag zijn en riep zij op om het vredesproces – zowel wat betreft de methode als de taal – te voeren binnen een inclusief kader dat een beroep doet op het sociale geweten.
De verklaring concludeerde: “De taal van het gezamenlijke rapport mag niet eenzijdig zijn. Veel termen die in verschillende contexten verschillende traumatische gevolgen hebben, moeten opnieuw worden beoordeeld. De tekst moet worden geschreven in een taal die authentiek is en het sociale geweten aanspreekt. Vrede is niet alleen het resultaat, maar ook de methode en de taal zelf. We mogen niet vergeten dat een fragiele taal tot een fragiel resultaat kan leiden.”
