- Frankrijk
De Franse filosoof en socioloog Edgar Morin is op 104-jarige leeftijd overleden. Zoals zijn echtgenote Sabah Abouessalam Morin aan de krant Le Monde heeft laten weten, is Morin vrijdag in Parijs overleden.
Met Morin verliest Frankrijk een van de meest invloedrijke intellectuelen van de afgelopen eeuw. De filosoof, socioloog en verzetsstrijder heeft decennialang maatschappelijke debatten ver buiten de grenzen van zijn vaderland gevormd en nam tot op hoge leeftijd stelling over kwesties als democratie, oorlog, ecologie, cultuur en menselijk samenleven.
Steun voor Abdullah Öcalans oproep tot vrede
De afgelopen jaren had Morin ook herhaaldelijk zijn steun uitgesproken voor de Koerdische bevrijdingsbeweging en in het bijzonder voor het door Abdullah Öcalan geïnitieerde „proces voor vrede en een democratische samenleving”. Na Öcalans historische oproep tot vrede in februari 2025 verklaarde Morin:
„Ik steun het proces voor vrede en democratische transformatie in Turkije tot het einde. Tegen de regionale provocaties van het imperialisme verklaar ik mijn steun voor de eenheid van het Turkse en Koerdische volk. Vrede betekent dat mensen vrij met zichzelf en met elkaar kunnen spreken. Vrede betekent geen gelijkheid, maar elkaar ruimte geven en overtuigen in plaats van vernietigen.”
Oproep tot het „recht op hoop”
Ook in eerdere verklaringen had Morin de vrijlating van Öcalan geëist en het verzet van het Koerdische volk bestempeld als een legitieme vrijheidsstrijd. Hij behoorde bovendien tot de 33 internationale intellectuelen die onlangs de verwezenlijking van het „recht op hoop” voor Öcalan eisten. In hun gezamenlijke oproep benadrukten de ondertekenaars dat de Koerdische vertegenwoordiger een vreedzaam en democratisch perspectief voor de volkeren in de regio vertegenwoordigt en met zijn voorstellen een debat op gang heeft gebracht dat ver buiten de grenzen van Turkije reikt. Tegelijkertijd eisten zij dat Öcalan onder vrije omstandigheden zou kunnen werken en dat zijn stem weer publiekelijk gehoord zou kunnen worden.
Verzetsstrijder, communist en criticus van het stalinisme
Edgar Morin werd in 1921 in Parijs geboren als Edgar Nahoum, als zoon van een Sefardisch-joodse familie uit Thessaloniki. Tijdens de Spaanse Burgeroorlog zette hij zich in voor het antifascistische verzet. Na de bezetting van Frankrijk door nazi-Duitsland sloot hij zich aan bij de Résistance en nam hij in die periode de naam Morin aan, waaronder hij later wereldwijd bekend werd.
In zijn jonge jaren was Morin lid van de Communistische Partij van Frankrijk (PCF). Zijn afstand tot de stalinistische koers van de PCF leidde begin jaren vijftig tot een breuk met de partij, waaruit hij in 1951 werd geroyeerd. In de daaropvolgende decennia groeide hij uit tot een van de meest invloedrijke stemmen binnen de Franse sociale en geesteswetenschappen.
Morin publiceerde talrijke werken over maatschappij, politiek, cultuur en kennistheorie. Hij verwierf vooral internationale bekendheid door zijn theorie van het ‘complexe denken’, waarin hij kritiek uitte op de starre scheidingen tussen wetenschappelijke disciplines en maatschappelijke ontwikkelingen beschouwde als onderling verbonden processen. De filosoof ontving talrijke internationale onderscheidingen en eredoctoraten. Hij werkte vele jaren bij het Franse Nationale Centrum voor Wetenschappelijk Onderzoek (CNRS).
