- Rojava/Noord- en Oost-Syrië
In navolging van de Universiteit van Rojava heeft ook de vrouwenbeweging Kongra Star de geplande beperking van het onderwijs in het Koerdisch in Syrië verworpen. De opname van het Koerdisch als „nationale taal“ in het leerplan is weliswaar een belangrijke stap. Een beperking tot drie of vier lesuren per week of de herindeling tot een keuzevak is echter onaanvaardbaar. Kongra Star eist in plaats daarvan een grondwettelijk gewaarborgde en officiële status voor het Koerdisch, evenals het onbeperkte recht op onderwijs in de moedertaal in de Koerdische gebieden. Dit recht mag niet het onderwerp worden van politieke onderhandelingen.
Van een verbodsbeleid naar onderwijs in de moedertaal
In de verklaring plaatst Kongra Star de huidige discussie in een historische context. De Koerdische bevolking werd onder het vroegere Syrische regime decennialang blootgesteld aan een beleid van ontkenning en assimilatie, benadrukte de vrouwenbeweging, en noemde als voorbeeld de speciale volkstelling van 1962 in Hesekê, waardoor tienduizenden Koerden het Syrische staatsburgerschap werd ontnomen of geweigerd. Met de Rojava-revolutie zou een breuk met dit beleid zijn ingezet.
„Sinds 2012 is onderwijs in de moedertaal een fundamenteel onderdeel van het maatschappelijk leven geworden. Een nieuwe beperking van het Koerdisch raakt daarom aan een verworvenheid die in meer dan een decennium is opgebouwd.” Kongra Star wijst daarbij met name op kinderen die al jaren onderwijs in het Koerdisch krijgen: „Als de taal van een kind dat jarenlang in zijn eigen taal heeft geleerd, plotseling wordt beperkt tot enkele uren per week, kan dit de continuïteit van zijn onderwijs en zijn psychologische veiligheid aantasten.”
Taal als maatschappelijk geheugen
Kongra Star legt een speciale nadruk op de rol van vrouwen bij het behoud en de overdracht van de Koerdische taal. Vrouwen zouden generaties lang een essentiële bijdrage hebben geleverd aan het doorgeven van de moedertaal, ondanks het assimilatiebeleid van de staat. Een beperking van het Koerdisch zou daarom tegelijkertijd een inbreuk zijn op het door vrouwen gedragen maatschappelijk geheugen. Voor Kongra Star staat de taalkwestie ook in direct verband met de huidige debatten over de toekomstige orde in Syrië. Een democratische en pluralistische samenleving kan alleen ontstaan als de identiteit en de taal van de Koerdische bevolking worden erkend.
„Echte integratie betekent niet dat identiteiten moeten worden opgegeven, maar dat identiteiten op voet van gelijkheid een gemeenschappelijk leven opbouwen”, zo staat in de verklaring. „Eenheid moet gebaseerd zijn op gelijkheid en de vrije wil van de volkeren.”
Taalrechten mogen geen onderwerp zijn van politieke onderhandelingen
Kongra Star formuleert drie concrete eisen: het Koerdisch moet zonder voorwaarden een grondwettelijk gewaarborgde officiële status krijgen. In Rojava moet onderwijs in de moedertaal volledig worden gewaarborgd. Kinderen moeten bovendien de mogelijkheid hebben om het volledige leerplan in hun moedertaal te volgen. „Dit recht mag niet afhankelijk worden gemaakt van politieke onderhandelingen“, verklaarde de vrouwenbeweging. Tot slot riep Kongra Star met name vrouwen op om zich te verzetten tegen de beperking van het Koerdisch. Men zal niet afstappen van de moedertaal en de verworvenheden die de afgelopen jaren met veel moeite zijn bevochten.
