- Baskenland
De Baskische vakbond LAB heeft op haar website een artikel over Rojava gepubliceerd.
Het artikel, getiteld “Rojava Koerdistan vandaag: verzet en een horizon van hoop”, luidt als volgt:
"De ervaring van Rojava, in het noorden en noordoosten van Syrië, kan niet worden begrepen als een louter conjunctureel fenomeen dat uitsluitend voortkomt uit de ineenstorting van de Syrische staat. Het is veeleer het historische resultaat van decennia van onderdrukking, intern kolonialisme en de systematische ontkenning van de rechten van het Koerdische volk. Sinds 2012, en vooral na de nederlaag van Islamitische Staat, is Rojava een internationaal referentiepunt geworden vanwege zijn poging om een vorm van zelfbestuur op te bouwen op basis van directe democratie, etnisch en religieus pluralisme, gendergelijkheid en een gemeenschappelijke economie. In 2026 staat dit project echter voor zijn meest kritieke moment.
De afgelopen jaren is het fragiele evenwicht dat het voortbestaan van het Autonome Bestuur van Noord- en Oost-Syrië (AANES) mogelijk maakte, ingestort. Door de geleidelijke terugtrekking van de Amerikaanse steun – die altijd beperkt en voorwaardelijk was – en een nieuwe internationale alliantie die voorstander is van het herstel van de controle door de Syrische staat, bevinden de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) zich nu in een uiterst zwakke positie. In deze context heeft de centrale regering in Damascus een snel en effectief militair offensief gelanceerd, waardoor zij strategische gebieden en symbolische steden zoals Raqqa en Deir ez-Zor heeft kunnen heroveren, evenals de controle over energiebronnen en belangrijke grensovergangen.
Het in januari 2026 ondertekende staakt-het-vuren heeft geen echte politieke oplossing opgeleverd, maar eerder een gespannen pauze in een proces van gedwongen hercentralisatie. In de praktijk bevorderen de overeenkomsten de geleidelijke ontmanteling van de Koerdische autonome structuren en hun integratie in het Syrische staatsapparaat, waardoor het zelfbestuur dat in meer dan tien jaar is opgebouwd, wordt uitgehold. Hoewel de mogelijke deelname van Koerdische vertegenwoordigers aan centrale instellingen wordt overwogen, lijken deze concessies symbolisch en fragiel en bieden ze geen echte garanties voor het behoud van collectieve rechten of van het democratische model dat in Rojava is ontwikkeld.
Voor het Koerdische volk is deze tegenslag niet alleen territoriaal of administratief van aard: het is een directe aanval op een politieke ervaring die tegelijkertijd het staatsautoritarisme, het patriarchaat en het extractieve kapitalisme aan de kaak stelde. Het verlies van autonomie brengt een uitholling van fundamentele sociale verworvenheden met zich mee, vooral voor vrouwen, die via het co-voorzittersysteem, vrouwenraden en de YPJ een ongekend niveau van politieke participatie en zelfverdediging hadden bereikt. Rapporten wijzen ook op gedwongen verplaatsingen, selectieve onderdrukking van politieke kaders en activisten, en een opzettelijke poging om de gemeenschapsnetwerken die het dagelijks leven ondersteunden, te ontmantelen.
Ondanks dit kritieke scenario is de Koerdische reactie niet er een van berusting. Politieke en sociale leiders in Rojava benadrukken dat ze hun project “tegen elke prijs” zullen verdedigen en roepen op tot versterking van de interne eenheid in het licht van wat zij interpreteren als een nieuwe fase van historische onteigening. Er is een duidelijk besef dat er meer op het spel staat dan Syrië: de ontmanteling van Rojava is een afschrikwekkende boodschap voor elke poging om democratische en emancipatoire alternatieven in het Midden-Oosten op te bouwen.
Terugkerende beschuldigingen van “samenwerking met het imperialisme” gericht tegen de Koerdische beweging vereenvoudigen opzettelijk een complexe realiteit. De tactische alliantie met de Verenigde Staten was een reactie op een onmiddellijke noodzaak om te overleven in het licht van de Islamitische Staat en impliceerde nooit ideologische of politieke ondergeschiktheid. Het uiteindelijke in de steek laten van Rojava toont zelfs duidelijk het instrumentele en vluchtige karakter van die relatie aan. Het Koerdische project is nooit geïntegreerd in een imperialistische strategie en de antikapitalistische, feministische en antistatistische oriëntatie ervan is altijd ongemakkelijk geweest voor alle regionale en internationale machten.
De toekomst van Rojava is, in strikt institutionele termen, onzeker. Het is mogelijk dat het project als autonome bestuurlijke structuur ten onder gaat. Maar zelfs in dat geval is de erfenis ervan al onomkeerbaar. Rojava heeft aangetoond dat het mogelijk is om democratische, pluralistische en feministische vormen van zelfbestuur te articuleren onder extreme omstandigheden van oorlog, embargo en isolatie. Het heeft aangetoond dat zelfbeschikking niet noodzakelijkerwijs hoeft te leiden tot de oprichting van een nieuwe natiestaat, en dat onderdrukte volkeren politieke macht van onderaf kunnen opbouwen zonder nieuwe hiërarchieën te reproduceren.
Om al deze redenen vraagt de huidige situatie om meer dan alleen analyse: ze vraagt om actieve solidariteit. De verdediging van Rojava is geen identiteitsgebonden of lokale kwestie, maar een strijd die iedereen aanspreekt die, waar ook ter wereld, streeft naar rechtvaardigere, egalitaire en democratische samenlevingen. Het Koerdische volk steunen betekent vandaag de dag het aan de kaak stellen van onderdrukking, hun situatie zichtbaar maken, internationale garanties eisen voor hun collectieve rechten en het recht van volkeren verdedigen om zelf te bepalen hoe zij hun leven willen inrichten.
Rojava wordt misschien militair en politiek verstikt, maar het voorbeeld blijft levend als een horizon van hoop. In een wereld die gekenmerkt wordt door de opkomst van autoritarisme en de crisis van het mondiale kapitalisme, blijft de Koerdische ervaring een ongemakkelijke en radicale vraag stellen: wat gebeurt er als volkeren ophouden om toestemming te vragen om zichzelf te besturen? Het antwoord, hoewel vandaag de dag bedreigd, blijft een bron van inspiratie en een krachtige reden om niet weg te kijken.
