- Noord-Koerdistan
In de Noord-Koerdische metropool Amed (Turks: Diyarbakır) hebben woensdagavond honderden mannen gedemonstreerd tegen feminicide en patriarchaal geweld. Mannelijke parlementsleden en gemeentelijke covoorzitters van de DEM-partij hadden opgeroepen tot dit eerste mannenprotest in zijn soort in de regio. De demonstratie liep van het partijkantoor in het district Rezan (Bağlar) naar het Karanfil-park.
„We schamen ons voor de mannelijkheid die vrouwen doodt“, „De verandering begint bij onszelf“, „Doorbreek de stilte“ en „We verzetten ons tegen de patriarchale mannelijkheid“ stond op spandoeken en borden. Onder applaus en gefluit protesteerden de deelnemers tegen de aanhoudende vrouwenmoorden. Aangekomen bij het Karanfil-park riepen ze „Jin, Jiyan, Azadî“ (vrouw, leven, vrijheid) en „Bijî Berxwedana Jinan“ (lang leve het verzet van de vrouwen).
„Moorden zijn geen individuele misdaden“
De medeburgemeester van de grootstedelijke gemeente Amed, Emin Ay, verklaarde tijdens de slotbijeenkomst dat de mannen bijeen waren gekomen om een maatschappelijke realiteit onder ogen te zien. Hij wees erop dat dit de eerste demonstratie van mannen tegen feminicide en geweld tegen vrouwen in Noord-Koerdistan en Turkije was. „Dit geweld en deze moorden zijn geen individuele misdaden. Ze zijn het gevolg van het patriarchale systeem en de onderdrukking van vrouwen“, zei Ay. Alleen al in één maand tijd zouden in Amed vier vrouwen zijn vermoord. De meest recente feminicide zou bijzonder wreed zijn geweest.
Ay benadrukte dat het protest niet mag worden opgevat als een vorm van mannelijke „hulp“ aan vrouwen. Vrouwen bieden elke dag weerstand en hebben hun strijd nooit opgegeven. „Wij eren het verzet en de strijd van de vrouwen. Met onze mars van vandaag willen we veeleer alle mannen oproepen om de patriarchale mentaliteit in onszelf onder ogen te zien en te overwinnen.“
„We geven ons woord“
De vrijheid van een samenleving is onlosmakelijk verbonden met de vrijheid van vrouwen, legde Ay verder uit. Waar vrouwen niet vrij zijn, kan er noch maatschappelijke vrijheid, noch vrede bestaan. Mannen moeten daarom zelf de verantwoordelijkheid nemen om patriarchale denk- en gedragspatronen te overwinnen. „We geven ons woord: we zullen ervoor vechten dat vrouwen vrij en op voet van gelijkheid hun plaats kunnen innemen en verantwoordelijkheid kunnen nemen op alle gebieden van het leven“, zei Ay. De demonstratie moet nu worden gevolgd door concrete veranderingen. „Om deze mars betekenis te geven, moet iedereen zijn rol vervullen. Wij accepteren noch geweld tegen vrouwen, noch feminicide. Welke verantwoordelijkheid ons ook toekomt om deze moorden te voorkomen, deze mentaliteit te overwinnen en de vrijheid van vrouwen te bevorderen – wij zullen die op ons nemen.“
„Mannen moeten als eersten hiertegen in opstand komen“
Mehmet Kamaç, medewoordvoerder van het Initiatief voor Democratische Eenheid, verwees naar de eerdere oproep van vrouwen om zich te verzetten tegen geweld en feminicide. „Vandaag geven we gehoor aan deze oproep: we zijn hier, we staan aan jullie zijde, we staan samen.“ Kamaç wees op de omvang van het geweld. In 2025 zouden in Turkije 294 vrouwen zijn vermoord, in de eerste acht maanden van dit jaar 189. „Dat zijn geen cijfers, dat zijn mensenlevens.“ Het geweld tegen vrouwen houdt ook verband met het overheidsbeleid van straffeloosheid, legde Kamaç uit. Gevallen zoals de verdwijning van Gülistan Doku, de dood van Rojin Kabaiş en de feminicide op Rojwelat Kızmaz wekken bij daders de indruk dat ze geen gevolgen hoeven te vrezen. „Als vrouwen worden vermoord, is dat in de eerste plaats een schande voor de mannen die in dit land wonen“, zei Kamaç. „Als een vrouw wordt vermoord, moeten mannen de eersten zijn die zich hiertegen verzetten.“
Vrouwen zijn subjecten van het maatschappelijk leven
Vrouwenmoorden zijn volgens Kamaç tegelijkertijd een uiting van een maatschappelijk bewustzijnsprobleem. Vrouwen worden nog steeds niet gezien als zelfstandige subjecten en als de helft van de samenleving. In de politiek, de economie en het maatschappelijk leven worden ze behandeld alsof ze slechts een randverschijnsel van het maatschappelijk leven zijn. „Vrouwen zijn actoren in het leven. Ze waren en zijn aanwezig in deze samenleving – in de politiek, de economie, de handel en de kunst”, zei Kamaç, en riep op tot een gezamenlijke strijd tegen feminicide. Geen enkele dader mag ongestraft blijven, en er moet een einde komen aan het beleid dat geweld tegen vrouwen in de hand werkt. Kamaç noemde de oproep van vrouwen die twee dagen eerder in Amed was gepubliceerd historisch. „Vandaag geven we daar een historisch antwoord op: vrouwen en mannen zullen zich gezamenlijk tegen deze moorden verzetten en ze een halt toeroepen.“
