- Turkije
De Turkse defensiebegroting zal in 2027 met ongeveer 83 procent stijgen ten opzichte van het voorgaande jaar, tot 1,532 biljoen lira. De betreffende begroting is besproken en goedgekeurd in de Commissie voor Planning en Begroting van het parlement. Tegelijkertijd werd in de commissie gesproken over totale uitgaven van meer dan 3,454 biljoen lira op defensiegebied. Deze aanzienlijke verhoging valt samen met een fase waarin, in het kader van het proces voor vrede en een democratische samenleving, wordt gestreefd naar een politieke oplossing voor de Koerdische kwestie.
Voor DEM-parlementslid Mehmet Kamaç staat de begrotingsplanning in fundamentele tegenspraak met dit proces. Tegenover ANF Nieuwsagentschap uitte de politicus kritiek op de militaire prioriteiten van de regering, het onvoldoende rekening houden met maatschappelijke behoeften en het uitblijven van politieke stappen om de Koerdische kwestie op te lossen.
„Dit is geen vredesbegroting“
Kamaç vindt de buitengewone stijging van het defensiebudget opmerkelijk, ook tegen de achtergrond van de internationale ontwikkelingen. De wereld bevindt zich in een diepgaande crisis, terwijl het Midden-Oosten politiek wordt herschikt. De Turkse regering reageert hierop met een aanzienlijke uitbreiding van haar militaire uitgaven. „We kunnen stellen dat Turkije zich, gezien de huidige ontwikkelingen, op een oorlog voorbereidt. Dat juist aan het ministerie van Defensie zulke enorme middelen worden toegewezen en dat zijn begroting in zulke mate wordt verhoogd, geeft, gezien de mondiale politieke situatie, aanleiding tot bezinning.”
Daarentegen zijn er bij de ministeries van Onderwijs, Volksgezondheid en Sociale Zaken geen vergelijkbare verhogingen voorzien. Voor Kamaç laat deze prioritering zien aan welke sectoren de regering voorrang geeft: „Dit is geen vredesbegroting, maar een oorlogsbegroting.”
Veiligheid vereist maatschappelijke rechtvaardigheid
De vraag wat er eigenlijk onder nationale defensie moet worden verstaan, had Kamaç al tijdens de begrotingsbesprekingen aan de orde gesteld. Militaire capaciteiten kunnen niet los van de maatschappelijke verhoudingen worden bekeken. „Een visie op de begroting die nationale defensie uitsluitend vanuit het oogpunt van bewapening benadert, gaat voorbij aan de maatschappelijke realiteit. Als rechtvaardigheid, vrijheid en de rechtsstaat de basis van een samenleving moeten vormen, moet er eerst een rechtvaardig rechtssysteem worden gecreëerd en moet rechtvaardigheid worden gewaarborgd.”
Zelfs het inzetten van alle staatsmiddelen kan geen echte veiligheid garanderen zolang de sociale cohesie, gelijke rechten en de vrije ontplooiing van verschillende identiteiten niet zijn gewaarborgd. Het decennialange militaire conflict rond de Koerdische kwestie is daar een voorbeeld van. „We staan voor een vraagstuk dat al eeuwenlang bestaat, onopgelost is gebleven en zich in elke historische fase in een andere vorm heeft gemanifesteerd. De afgelopen 50 jaar hebben aangetoond dat dit vraagstuk noch door veiligheidsbeleid, noch door bewapening of de ontwikkeling van technologisch geavanceerde wapens kon worden opgelost.“
Met het vredesproces en de opbouw van een democratische samenleving bestaat nu de mogelijkheid om een andere weg in te slaan. Kamaç koppelt hieraan het idee van een maatschappelijke orde waarin de rechten van verschillende bevolkingsgroepen niet tegen elkaar worden uitgespeeld. „De oplossing ligt in de opbouw van een democratische samenleving. Daaronder verstaan we een samenleving waarin alle mensen en maatschappelijke groepen hun rechten krijgen, zonder dat daardoor de rechten van anderen worden beperkt.“
Vredesproces vereist een andere politieke houding
Volgens het DEM-parlementslid moet ook het optreden van de Turkse regering aan deze eis worden getoetst. De Koerdische vrijheidsbeweging heeft in de loop van het vredesproces ingrijpende beslissingen genomen, zonder dat er van overheidszijde overeenkomstige politieke maatregelen zijn genomen. Toch blijft het proces de basis voor een democratische oplossing.
Uit deze situatie leidt Kamaç de noodzaak af van een fundamentele mentaliteitsverandering. De regering moet afstand nemen van de tot nu toe gehanteerde politieke denkpatronen en het vredesproces als uitgangspunt voor haar handelen beschouwen. Deze verwachting geldt ook voor de overheidsinstellingen, waarvan de publieke taal en de praktische beslissingen volgens hem tot nu toe niet in overeenstemming zijn met de verklaarde vredesdoelstellingen.
In de commissie voor planning en begroting heeft de DEM-partij de minister van Defensie daarom onmiddellijk met deze kritiek geconfronteerd: „We hebben de minister van Defensie openlijk gezegd dat hij zijn taalgebruik en zijn houding moet afstemmen op de geest van dit proces. De samenleving heeft behoefte aan een houding en een taal die recht doen aan het vredesproces. Op basis daarvan moeten concrete stappen worden ontwikkeld. Dat hebben we de minister persoonlijk gezegd, en dat zullen we ook blijven doen.“
Sociale behoeften blijven ondergeschikt
Volgens Kamaç staan de militaire begrotingsprioriteiten in schril contrast met de economische situatie van grote delen van de bevolking. Tijdens de parlementaire beraadslagingen zouden met name de moeilijkheden van gepensioneerden en mensen met een minimumloon, evenals de werkloosheid en het gebrek aan perspectief onder jongeren aan de orde zijn gekomen. „Al deze problemen houden rechtstreeks verband met de economische middelen van een land. Als we echter naar de totale begroting kijken, zien we geen begroting die de sociale welvaart en de maatschappelijke vrede zou verbeteren.”
Het parlementslid verwacht daarom ook voor 2027 geen fundamentele verbetering van de levensomstandigheden. Een begrotingsbeleid dat tegemoet wil komen aan de behoeften van de bevolking, moet andere prioriteiten stellen. In plaats daarvan lijkt de huidige economische en sociale koers te worden voortgezet. Dit komt vooral duidelijk naar voren in het onderwijs. Honderdduizenden opgeleide leraren wachten in Turkije op een baan bij de overheid. Volgens Kamaç biedt de beoogde onderwijsbegroting echter onvoldoende ruimte om hun kansen op werk wezenlijk te verbeteren.
„Om deze leraren te kunnen aannemen, zou de begroting van het ministerie van Onderwijs dienovereenkomstig moeten worden aangepast. In vergelijking met 2026 blijft de begroting wat betreft de werkelijke koopkracht echter ongeveer op hetzelfde niveau. Dat betekent dat honderdduizenden leraren nog steeds niet worden aangenomen en werkloos blijven.” Kamaç ziet soortgelijke tekortkomingen in de gezondheidszorg. Over het geheel genomen is de begroting niet gericht op het overwinnen van structurele sociale problemen, maar beperkt deze zich grotendeels tot kortetermijnmaatregelen om de bestaande verhoudingen in stand te houden.
De detentieomstandigheden van Öcalan als maatstaf voor het vredesproces
De vraag naar de politieke bereidheid van de regering leidt voor Kamaç onmiddellijk naar Abdullah Öcalan. Met zijn oproep van 27 februari 2025 had de Koerdische vertegenwoordiger het proces voor vrede en een democratische samenleving in belangrijke mate op gang gebracht. De Koerdische vrijheidsbeweging heeft sindsdien ingrijpende stappen ondernomen, waaronder de ontbinding van de PKK en de beëindiging van de gewapende strijd. Aan de situatie van Öcalan zelf is daarentegen niets fundamenteels veranderd. Juist daarin ziet het DEM-parlementslid een doorslaggevende aanwijzing voor de houding van de staat.
„Het feit dat er niets is veranderd aan de situatie van de heer Öcalan, die een van de belangrijkste actoren is bij de oplossing van deze al eeuwenlang bestaande kwestie, toont het duidelijkst aan dat de staat en de regering geen fundamentele mentaliteitsverandering hebben doorgemaakt.” Öcalan wordt nog steeds in isolatie vastgehouden, hoewel hij volgens Kamaç een centrale rol zou moeten spelen bij de politieke vormgeving van het proces. Zijn fysieke vrijheid en de mogelijkheid tot directe communicatie zijn daarom geen ondergeschikte kwesties, maar essentiële voorwaarden voor verdere vooruitgang. „Dat een dergelijke speler nog steeds in isolatie wordt vastgehouden, dat zijn fysieke vrijheid niet gewaarborgd is en dat zijn levensomstandigheden niet zo zijn ingericht dat hij dit proces kan leiden, bevorderen en tot een succes kan brengen, toont aan dat de noodzakelijke mentaliteitsverandering bij de staat en de regering is uitgebleven.“
Kamaç verbindt hieraan de verwachting dat Öcalan in de toekomst zonder de huidige beperkingen contact kan leggen met maatschappelijke en politieke actoren en met zijn eigen beweging. Zijn eerdere initiatieven zouden hebben aangetoond welk politiek potentieel hierin schuilt. „Wij zijn ervan overtuigd dat de heer Öcalan, die tot nu toe met een sterke wil en grote vastberadenheid belangrijke stappen heeft gezet, dit proces tot een succes kan maken, mits hij de nodige handelingsruimte krijgt. Daarvoor moet hij gesprekken kunnen voeren met verschillende maatschappelijke groeperingen en politieke actoren en rechtstreeks contact kunnen leggen en communiceren met zijn eigen beweging.“