Psycholoog en wetenschapper Orhan Kaya ging in op de historische aspecten van collectief trauma, het verzet van het Koerdische volk en conflictoplossingsprocessen, en stelde dat benaderingen die uitsluitend op trauma zijn gericht, onvolledig zijn. Hij ging ook in op de verwachtingen en teleurstellingen rond het huidige proces, de hoop op terugkeer onder de diaspora, het wantrouwen tussen gemeenschappen en de voorwaarden die nodig zijn om vrede in de hele samenleving te laten heersen. Kaya zei dat de sfeer van wantrouwen moet worden weggenomen om vrede te kunnen ervaren en dat er fundamentele stappen nodig zijn om dit te bereiken.
Het Koerdische volk heeft niet alleen traumatische processen meegemaakt, maar heeft ook verzet geboden
Kaya voegde eraan toe dat de geschiedenis van collectief trauma zeer diepgaand is en al vele jaren in de psychologie wordt besproken. Hij beschreef trauma als onverwachte en plotselinge gebeurtenissen die het menselijk leven in zijn geheel beïnvloeden. Kaya merkte op dat mensen in Turkije, met name de Koerdische bevolking, al decennia lang aan traumatische ervaringen worden blootgesteld, en zei dat het een onvolledige benadering zou zijn om uitsluitend op trauma te focussen.
Kaya stelde dat de geschiedenis van het verzet ook moet worden bekeken naast het trauma. Hij zei: “Wanneer traumatische processen al zo lang aan de gang zijn, zou het een onvolledige benadering zijn om alleen over trauma te praten. Want net zoals er een geschiedenis van trauma is, is er ook een geschiedenis van verzet. Ja, het Koerdische volk is al jaren, zelfs decennia lang, blootgesteld aan traumatische processen, maar de psychologie richt zich voortdurend op deze traumatische ervaringen. Wat daarentegen over het hoofd wordt gezien, is dat het Koerdische volk zich ook al decennia lang verzet.”
Conflictoplossingsprocessen verlopen niet vanzelf
Kaya benadrukte dat, net zoals collectief trauma lang kan voortduren, ook conflictoplossingsprocessen veel tijd vergen. Hij zei dat verwachtingen en teleurstellingen met betrekking tot het huidige proces in deze context moeten worden begrepen. Hij benadrukte dat conflictoplossing niet eenvoudig is en zei: “Conflictoplossing, verzoening en wederopbouwprocessen verlopen niet vanzelf. Ze duren minstens even lang als traumatische processen.”
Kaya zei dat de verwachting dat het proces snel zou worden afgerond onrealistisch was. Hij verklaarde: „Er heerst de perceptie dat vrede onmiddellijk zal worden bereikt, dat traumatische processen van de ene op de andere dag zullen worden genezen, of dat ons sociale leven plotseling zal veranderen. Ik denk dat deze perceptie onjuist is.
„Hoewel ik deze verwachtingen begrijp en accepteer, en erken dat het legitieme verwachtingen zijn, denk ik dat we de situatie iets realistischer moeten benaderen.”
Nieuwe traumatische processen moeten worden voorkomen
Kaya zei dat de mensen in Turkije willen dat hun problemen zo snel mogelijk worden opgelost, maar merkte op dat het proces stapsgewijs moet verlopen. Hij benadrukte dat nieuwe traumatische ervaringen moeten worden vermeden en merkte op dat het huidige proces voorzichtiger lijkt te verlopen dan eerdere processen.
Kaya zei: „Het moet stap voor stap verlopen. Voor zover ik heb kunnen waarnemen, verloopt dit proces, in tegenstelling tot eerdere processen, iets voorzichtiger. Of het nu gaat om de voorbereidingsfase of de uitvoeringsfase, tot nu toe is alles zo verlopen dat nieuwe traumatische ervaringen worden voorkomen. Dit geldt voor beide partijen.”
Kaya is tevens wetenschapper in Duitsland en werkt samen met de Koerdische diaspora. Hij legde uit dat mensen in de diaspora verschillende verwachtingen hebben ten aanzien van het proces. Sommigen bereiden zich voor op een terugkeer naar hun vaderland, maar ervaringen uit het verleden hebben ook geleid tot wantrouwen ten opzichte van het proces.
Kaya zei: “Ze maken plannen om naar hun land terug te keren en zeggen zelfs: ‘Laten we onze voorbereidingen zo snel mogelijk afronden; er zal vrede komen en dan gaan we terug.’ Ook zij hebben verwachtingen. Natuurlijk zijn er ook mensen die het proces met wantrouwen benaderen, absoluut. Op dit moment dragen ervaringen uit het verleden bij aan dat wantrouwen. Omdat eerdere ervaringen over het algemeen negatief zijn geweest, raken mensen teleurgesteld wanneer deze verwachtingen niet worden ingelost, of wanneer dingen niet van de ene op de andere dag gebeuren. Als gevolg daarvan ontstaat er bij bepaalde groepen weerstand tegen het proces.”
Er moet vertrouwen worden opgebouwd
Kaya herhaalde dat conflictoplossingsprocessen niet vanzelf verlopen en stelde dat het beëindigen van een conflict en het bereiken van vrede niet hetzelfde zijn. Hij vestigde ook de aandacht op het wantrouwen dat in de samenleving is ontstaan door bijna een eeuw van beleid gericht tegen het Koerdische volk, en benadrukte dat het staken van de gevechten niet noodzakelijkerwijs vrede betekent.
Kaya zei: „Waar nu over wordt gesproken, is dat we eerst het conflict moeten beëindigen. Met andere woorden: we mogen conflict, het beëindigen van het conflict en vrede niet door elkaar halen. Misschien komt er vrede in de volgende generatie. In de loop van ongeveer honderd jaar zijn aanvallen op het Koerdische volk, assimilatiebeleid, systematische marteling en praktijken waarbij hun bestaan wordt ontkend, ingeburgerd geraakt. Daardoor heerst er aan beide kanten ernstig wantrouwen. Dit wantrouwen moet eerst worden weggenomen.”
Kaya zei dat hij denkt dat vrede wellicht moet wachten tot de volgende generatie. Hij verklaarde: “Ik geloof dat onze generatie de generatie zal zijn die conflicten voorkomt en een periode zonder conflicten tot stand brengt. Natuurlijk kent vrede verschillende fasen. In feite moet het als een geheel worden beoordeeld. Het heeft niet uitsluitend te maken met conflicten. Zoals ik al eerder zei, zijn stereotypen en vooroordelen in de loop van ongeveer honderd jaar opgebouwd. Er is een gebrek aan contact en communicatie tussen gemeenschappen. Deze zaken moeten absoluut worden geëist en ervaren, en er moeten ook maatschappelijke argumenten en fundamenten worden gelegd.”
Er moeten stappen worden gezet om een gevoel van vrede te creëren
Orhan Kaya zei dat vrede niet iets is dat alleen door een verklaring kan worden bereikt, en benadrukte dat er fundamentele stappen moeten worden gezet om een gevoel van maatschappelijke vrede te creëren. Hij voegde eraan toe: „Dit is niet iets waarvan je simpelweg kunt zeggen: ‘Kom op, we hebben vrede gesloten.’ Het is iets met vele dimensies. En dat gevoel – de staat van vrede waar ik het over heb gehad, de vrede waarvan ik geloof dat de volgende generatie die zal ervaren – hangt juist samen met dat gevoel. Er moeten bepaalde fundamentele stappen worden gezet om een gevoel van vrede te laten ontstaan. En de belangrijkste eerste stap is natuurlijk de afwezigheid van conflict.”
Bron: ANF
