De beweging Vrije Vrouwen (Tevgera Jinên Azad, TJA), die actief is in Noord-Koerdistan en Turkije, heeft haar verklaring voor Internationale Vrouwendag van dit jaar gepubliceerd en 8 maart uitgeroepen tot dag van georganiseerd verzet. De verklaring werd dinsdag in het historische Cemil-Paşa-herenhuis in Amed (Tr. Diyarbakır) voor talrijke deelnemers in het Koerdisch en Turks voorgelezen. In de inleiding stond: “Vandaag is niet alleen een dag van feest, maar ook een historische oproep tot verzet.”
Onder het motto “We bevrijden onszelf in verzet, we weven de democratische samenleving” beschrijft de TJA 8 maart niet als een symbolische herdenkingsdag, maar als een politieke actiedag tegen patriarchaal geweld, staatsrepressie en economische uitbuiting. De beweging spreekt van een grensoverschrijdend “georganiseerd aanvalsregime” tegen vrouwen, dat met een eveneens grensoverschrijdend verzet moet worden bestreden.
“Vrouwenmoorden zijn geen op zichzelf staande daden, maar een uiting van structurele dominantie”
De verklaring legt de nadruk op het geweld in Turkije. De TJA verwijst naar honderden vermoorde vrouwen in 2024 en 2025 en benadrukt dat de daders vaak uit de directe sociale omgeving van de slachtoffers komen. Vrouwenmoorden, seksueel geweld, economische afhankelijkheid en straffeloosheid zouden als onderling samenhangende machtsmechanismen werken. Onder verwijzing naar VN-gegevens benadrukt de beweging bovendien de mondiale dimensie van gendergerelateerd dodelijk geweld: “Vrouwenmoorden zijn geen op zichzelf staande daden, maar een uiting van structurele overheersing.”
Tegelijkertijd legt de TJA de nadruk op de economische dimensie: het kapitalistische systeem profiteert structureel van onderbetaald, onzichtbaar en onbetaald vrouwenwerk, met name in de zorgsector. Crisis en verarming treffen vrouwen als eerste en het hardst. “Ongelijkheid”, zo luidt de kernboodschap, “is politiek gecreëerd en niet natuurlijk”.
“Oorlogen worden niet alleen aan het front gevoerd”
Internationaal gezien classificeert de verklaring aanvallen op vrouwen als onderdeel van bredere autoritaire en gemilitariseerde heersingsprojecten, met verwijzingen naar Afghanistan, Iran en Rojhilat, Rojava en andere conflictgebieden. De TJA koppelt de kritiek op oorlogspolitiek expliciet aan een vredesclaim: “Oorlogen worden niet alleen aan het front gevoerd, maar ook via het lichaam, het werk en de leefomgeving van vrouwen.”
In dit verband wordt de vrouwenrevolutie van Rojava benadrukt als model voor collectieve zelforganisatie en democratische hervorming. “De aanvallen op Rojava zijn tegelijkertijd aanvallen op een door vrouwen geleid alternatief voor nationalistische en patriarchale ordeningen”, benadrukt de TJA. De beweging beschouwt de groeiende Koerdische eenheid in deze context als een strategisch antwoord op fragmentatie en oorlogspolitiek.
“Jin, Jiyan, Azadî” blijft transnationale leidraad van het verzet
Politiek gezien sluit de TJA aan bij het door PKK-oprichter Abdullah Öcalan geïnitieerde proces voor “vrede en een democratische samenleving” en roept op tot verdieping daarvan. De beweging benadrukt dat duurzame vrede niet mogelijk is zonder institutioneel gewaarborgde vrijheid voor vrouwen. Vrouwen zullen daarom actief blijven als politieke actoren in de openbare ruimte. Letterlijk staat er: “Er zal geen duurzame vrede zijn als de vrijheid van vrouwen niet gewaarborgd is.”
Tot slot roept de beweging vrouwen in Koerdistan, het Midden-Oosten en wereldwijd op om zich te organiseren en te netwerken in het kader van een “democratisch wereldwijd vrouwenconfederalisme”. “Ons leed is gemeenschappelijk, onze strijd is gemeenschappelijk”, luidt het. De slogan “Jin, Jiyan, Azadî” (vrouw, leven, vrijheid) wordt daarbij als gemeenschappelijke transnationale leidraad voor het verzet en de maatschappelijke reorganisatie gesteld.
