- Noord-Koerdistan
Met gezamenlijke verklaringen in Istanbul, Amed (Turkse naam: Diyarbakır) en andere steden heeft het initiatief „Ik heb vrede nodig“ opgeroepen tot democratische hervormingen in Turkije en directe onderhandelingen met de Koerdische vertegenwoordiger Abdullah Öcalan. Een duurzaam vredesproces kan alleen worden bevorderd als de samenleving en vrouwenorganisaties hierbij worden betrokken, verklaarden de activistes. Het initiatief maakte duidelijk dat vrede niet los kan worden gezien van politieke en maatschappelijke vrijheden. Daarom zijn ingrijpende democratische stappen nodig, variërend van de afschaffing van repressieve wetten tot het beëindigen van staatsbestuur in Koerdische gemeenten.
Oproep tot onderhandelingen met Abdullah Öcalan
De verklaringen werden voorgelezen in Istanbul in het kunstcentrum Karşı Sanat en in Amed in het Sümerpark. In Amed droeg TJA-activiste Nur Aytemur de Turkse tekst voor en de voorzitter van de Rosa Vrouwenvereniging, Zeynep Şipçik, de Koerdische tekst. Centraal stond de eis tot gelijkwaardige onderhandelingen met Abdullah Öcalan. Het initiatief verklaarde dat voor een serieus vredesproces de juridische en politieke voorwaarden moeten worden geschapen.
„Er moeten wettelijke regelingen worden getroffen die Abdullah Öcalan als gelijkwaardige onderhandelingspartner erkennen”, zo stond in de verklaring. Tegelijkertijd bekritiseerden de vrouwenorganisaties dat vrouwen en maatschappelijke groeperingen tot nu toe onvoldoende bij de lopende discussies werden betrokken.
Het initiatief eiste bovendien de afschaffing van de Turkse antiterrorismewet (TMK) en andere regelingen die de vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en vrijheid van vereniging beperken. De activisten bekritiseerden de aanhoudende criminalisering van oppositionele politiek en wezen op repressie tegen journalisten, vrouwenorganisaties, vakbondsleden, mensenrechtenverdedigers en LGBTIQ+-personen. Tegelijkertijd eisten ze de vrijlating van alle politieke gevangenen, met name zieke gevangenen.
Kritiek op curatele en taalbeleid
Het initiatief uitte ook scherpe kritiek op de door de staat opgelegde curatele tegen gemeenten die door de DEM-partij worden bestuurd. De aangestelde curatoren zouden vrouwencentra hebben gesloten, meertalige voorzieningen hebben afgeschaft en talrijke vrouwen hebben ontslagen. De activistes eisten de terugkeer van afgezette gemeentelijke vertegenwoordigers in hun ambten en de intrekking van decreten uit de tijd van de noodtoestand.
Daarnaast eisten ze het recht op onderwijs in de moedertaal en meertalige openbare dienstverlening. Vooral in de Koerdische regio’s leidt de taalbarrière nog steeds tot enorme problemen bij de toegang tot gezondheidszorg en onderwijs. Ook het ontbreken van een Koerdische taaloptie in de noodapp voor vrouwen KADES werd bekritiseerd.
Waarheidscommissie en maatschappelijke participatie
Het initiatief sprak zich bovendien uit voor de oprichting van een waarheids- en verwerkingscommissie om oorlogsmisdaden en verdrijvingen te onderzoeken. Slachtoffers van gedwongen migratie moeten worden gecompenseerd, verklaarden de activistes. Daarnaast eisten ze maatschappelijke en politieke participatiemogelijkheden voor guerrillastrijdsters die in het kader van Öcalans „Oproep voor vrede en een democratische samenleving“ de wapens hebben neergelegd. Het initiatief verwees daarbij ook naar de verklaring van Besê Hozat van 11 juli 2025 over de symbolische wapenverbrandingsceremonie in Zuid-Koerdistan. “Dat hierop tot nu toe geen politieke stappen zijn gevolgd, toont de urgentie van onze eisen aan”, luidde de conclusie.
