- Turkije
Het initiatief 'Zaterdagmoeders' is het nieuwe jaar begonnen met een indringende oproep tot waarheid, gerechtigheid en maatschappelijke verwerking. Tijdens hun 1084e wake op het symbolische Galatasarayplein in Istanbul eisten ze opnieuw opheldering over het lot van hun familieleden die onder staatsbewaking zijn verdwenen, evenals een consequente juridische vervolging van de verantwoordelijken.
Met anjers in de hand en foto's van hun vermiste familieleden kwamen de familieleden van de verdwenen personen voor het eerst in 2026 in het openbaar bijeen. Hun eisen bleven ongewijzigd: ze eisen waarheid, strafrechtelijke afhandeling, wettelijke hervormingen en een einde aan de politieonderdrukking van hun vreedzame bijeenkomsten.
Tosun: We gaan een nieuw jaar in met dezelfde onzekerheid
De verklaring van de zaterdagmoeders werd voorgelezen door Besna Tosun, wier vader Fehmi Tosun in 1995 werd gearresteerd en daarna nooit meer is teruggezien. Tosun betreurde het dat ook dit jaar weer is begonnen zonder dat het lot van veel verdwenen personen is opgehelderd. “De jaarwisseling brengt voor ons geen vernieuwing, maar versterkt de onzekerheid. Ons recht op waarheid en gerechtigheid wordt systematisch geschonden”, aldus Tosun. Daardoor wordt de verantwoordelijkheid om de herinnering aan de verdwenen personen levend te houden, de strijd voort te zetten en niet te vergeten, steeds groter.
Concrete eisen voor het nieuwe jaar
In hun verklaring formuleerden de zaterdagmoeders een reeks politieke en juridische eisen:
▪ Onafhankelijk onderzoek naar gevallen van gewelddadige verdwijningen en strafrechtelijke vervolging van de verantwoordelijken.
▪ Erkenning van het recht op waarheid voor familieleden van de verdwenen personen.
▪ Opheffing van het door de politie afgedwongen verbod op bijeenkomsten op het Galatasarayplein, dat volgens twee uitspraken van het Turkse Constitutionele Hof onwettig is.
▪ Wettelijke regeling die gewelddadige verdwijningen definieert als misdaden tegen de menselijkheid en strafbaar stelt.
▪ Toetreding tot het VN-Verdrag ter bescherming van alle personen tegen gedwongen verdwijningen en ratificatie van het Statuut van Rome tot oprichting van het Internationaal Strafhof (ICC).
“Onze wake is niet alleen een uiting van ons verdriet, maar ook een symbool voor de maatschappelijke roep om gerechtigheid en democratie”, verklaarde Tosun. De hoop is dat 2026 een jaar wordt waarin de vermisten worden gevonden, de daders ter verantwoording worden geroepen en de basis voor vrede en gerechtigheid wordt gelegd. Tosun benadrukte: “Zolang onze familieleden niet zijn gevonden en de daders niet voor de rechter zijn gebracht, zullen we niet opgeven.”
“De barricades moeten verdwijnen”
Na de verklaring kwamen nog meer familieleden aan het woord. Ikbal Eren, wier broer Hayrettin Eren in 1980 verdween, zei: "Elk nieuw jaar brengt nieuwe hoop, maar ook nieuw verdriet. We willen dat de barricades hier verdwijnen en dat we eindelijk weer vrij kunnen spreken op het Galatasaray-plein." Ze had kritiek op de nog steeds bestaande politieblokkade van het plein en herinnerde eraan dat deze plek lange tijd een centrale plek was geweest voor openbare herdenkingen.
“We geven deze plek niet op”
Ook Irfan Bilgin, broer van Kenan Bilgin, die sinds 1994 vermist wordt, sprak duidelijke taal: “We hebben de plek aan het begin van het jaar met bloemen versierd, maar toch zijn we omringd door hekken. De staat ontzegt ons niet alleen de waarheid, maar ook het recht om hier überhaupt aanwezig te zijn.” Hij maakte duidelijk dat de eisen van het initiatief al decennia lang dezelfde zijn. De wake zal worden voortgezet totdat er gerechtigheid is. “De moordenaars van onze dierbaren moeten voor de rechter komen. Zolang dat niet gebeurt, blijven we strijden.”
