De Rojava-revolutie was niet alleen een militaire of politieke strijd die in een specifiek geografisch gebied werd gevoerd. Ze werd ook de belichaming van de rechtvaardige, egalitaire en gemeenschappelijke levenswijze waar de mensheid al eeuwenlang naar streeft. Vooral in het Midden-Oosten straalde ze als een zeldzame parel. Om deze reden is Rojava het gedeelde geweten geworden, niet alleen van degenen die zich verzetten, maar ook van degenen die denken, produceren, dromen en creëren. Op dit punt herinnerde de kunst zich opnieuw haar historische rol: ze bracht het esthetische en het politieke, emotie en bewustzijn, individuele creatie en collectieve strijd samen.
Deze keer kwam kunst op een krachtige manier naar voren, als één hart, één stem, één lichaam. Het constructieve en transformerende karakter van kunst versterkte het verzet en maakte tegelijkertijd de weg vrij voor kunst zelf en voor het collectief produceren van kunst. Het werd duidelijk dat de kunstenaar niet alleen een getuige is, maar ook een pionier die nieuwe wegen inslaat en nieuwe mogelijkheden creëert. De kunstenaar is opnieuw het toneel van de geschiedenis betreden als een krachtig subject dat emoties oproept, wijst op het mooie, het goede en het gedeelde, en de mens begeleidt van isolatie naar gemeenschap. Het sterkste voorbeeld hiervan is te zien in de liederen die opkwamen terwijl het verzet in Rojava voortduurde. Het lied “Em Bernadin” (“Wij verzetten ons”) werd een visuele en melodieuze uitdrukking van al onze emoties. Dit is wat kunst is: waar verzet en kunst bestaan, verzwakt het kolonialisme. Kunst geeft het sterkste antwoord op de natiestaat die een psychologie van nederlaag wil construeren. We zagen miljoenen mensen lopen met liederen van verzet, die één stem werden. We zagen hen één hart worden.
Vooral in de afgelopen maand mag de rol van intellectuelen en kunstenaars in de brede gevoeligheid die rond Rojava is ontstaan, niet worden onderschat. De roep van de kunst- en literatuurwereld om democratie, vrijheid en gelijkheid heeft in Rojava een krachtig gehoor gevonden. Kunstenaars van verschillende volkeren, talen en culturen werden de stem van dit verzet; door middel van muziek, schilderkunst, theater en literatuur vertelden zij het verhaal van Rojava aan de wereld. Er werden niet alleen kunstwerken geproduceerd; er ontstond ook solidariteit, er werden banden gesmeed en grenzen overschreden. Het bezoek van een groep kunstenaars aan de verzetsstrijders in Rojava toonde aan hoe concreet en oprecht deze band is. Kunstenaars kwamen samen en voerden collectieve werken op. Kunstenaars uit Europa reisden naar Rojava en sloten zich aan bij het gedeelde gevoel van de strijd.
Er werd muziek gemaakt, er werden schilderijen gemaakt, moeders, vaders en kinderen werden één hart op straat. Kunst raakte verweven met het dagelijks leven, mensen ademden met het verzet mee. Wat zich ontvouwde, legde ook met volledige duidelijkheid de tegenstelling tussen de staat en de commune (samenleving) bloot. Het perspectief van het manifest van een democratische samenleving kwam door zijn oproepen tot leven op straat.
Vandaag de dag vertegenwoordigt de strijd in Rojava een botsing tussen twee verschillende manieren van leven en twee verschillende visies op de wereld. In deze confrontatie heeft Rojava laten zien dat gemeenschappelijk leven, collectieve arbeid en een gedeelde toekomst mogelijk zijn.
Om deze reden mogen het sterke gevoel van eigenaarschap en verdediging ten aanzien van Rojava, en de golf van nationaal bewustzijn en gedeelde emotie die als een vloedgolf over ons heen spoelt, geen tijdelijke reflex blijven. Voor ons Koerden, en voor alle volkeren die zich met deze strijd hebben verbonden, moet deze energie worden omgezet in structurele, systematische en duurzame vormen. Emotie moet samengaan met organisatie; solidariteit moet samengaan met gedeelde besluitvormingsmechanismen; esthetische productie moet samengaan met collectieve planning.
Op dit moment staat een Nationale Koerdische Cultuur- en Kunstconferentie voor ons als een historische noodzaak. Een dergelijke conferentie, waar kunstenaars uit de vier delen samenkomen, ervaringen worden gedeeld en ruimtes voor collectieve productie worden besproken, zou niet alleen een evenement kunnen worden, maar ook het begin van een langdurig cultureel en politiek proces. Deze conferentie zou een basis creëren waarop kunstenaars elkaar leren kennen, samen nadenken en samen produceren tot een blijvende praktijk maken.
Samen een gemeenschap vormen en samenwerken is een van de meest fundamentele verantwoordelijkheden van de kunst vandaag de dag. We leven in een tijd van collectief licht dat ook individuele schittering omarmt.
Als artiesten en kunstenaars kunnen we de pioniers worden van een veel grotere esthetiek, van veel sterkere, meer inclusieve en transformatieve vormen van saamhorigheid. Het pad dat door de Rojava-revolutie is geopend, moet niet alleen worden verdedigd, maar ook worden uitgebreid door middel van kunst, cultuur en collectieve productie. Door middel van kunst kunnen we een veel grotere strijd voeren.
Dit pad wordt alleen zinvol als we het samen bewandelen. We weten dat de lente nabij is voor degenen die blijven weerstaan.
Auteur: Sinan Hezer
