De regering van de Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) heeft de laatste tijd een aantal allianties gesloten. Terwijl de AKP en de Nationalistische Bewegingspartij (MHP) deze overeenkomsten verdedigen, heeft de oppositie er kritiek op geuit. Er zijn verschillende redenen aangevoerd om deze allianties te verklaren. Aangezien ze echter betrekking hebben op het Midden-Oosten en de omliggende regio, is de eerste vraag die in je opkomt of ze verband houden met oorlog. Militaire historici definiëren oorlog als de voortzetting van politiek met andere middelen. Vanuit dit perspectief is het duidelijk dat deze allianties het risico met zich meebrengen dat Turkije in de oorlog in het Midden-Oosten wordt meegesleept.
Turkije probeert alle mogelijke kanten op te spelen om zijn eigen belangen te dienen. Door deel te nemen aan de oorlog tegen de Houthi’s heeft het zich in een anti-Iraanse positie geplaatst. De Houthi’s zijn ook vijanden van Israël. Turkije heeft daarmee in feite een standpunt ingenomen dat gunstig is voor Israël. Iran steunen terwijl het tegen het land optreedt, doen alsof het tegen Israël is terwijl het een beleid voert dat Israël bevoordeelt! Turkije voert een beleid dat bol staat van dergelijke tegenstrijdigheden. Om een bekende uitdrukking te gebruiken: het heeft de laatste tijd op alle knoppen gedrukt. Het is algemeen bekend dat wie met moeilijkheden en crises te maken heeft, zijn toevlucht neemt tot het proberen van alles. Turkije gelooft dat het op deze manier nog iets kan redden, maar in werkelijkheid is het een gok.
Noch zal Iran de houding van Turkije vergeten, noch zal Israël Turkije in een gunstiger daglicht gaan zien, louter omdat het Jemen heeft aangevallen. De schijnbare tegenstand van Turkije tegen de oorlog tegen Iran hangt volledig samen met zijn vijandigheid jegens de Koerden. Het verzet zich tegen de oorlog omdat het denkt dat de Koerden er voordeel uit zouden kunnen halen. Wanneer Devlet Bahçeli de Partij voor een Vrij Leven in Koerdistan (PJAK) oproept de wapens neer te leggen, drukt hij in feite vijandigheid jegens de Koerden uit in plaats van bezorgdheid over Iran. Iran weet heel goed dat Ankara, ondanks de houding van Turkije, uiteindelijk wil dat Iran verzwakt raakt. Turkije gelooft dat een zwakker Iran het in staat zou stellen meer invloed in de regio te krijgen.
In feite heeft de alliantie met Saoedi-Arabië en Pakistan Turkije al in de oorlog meegesleept. Volgens binnenkomende berichten en analyses is Turkije betrokken geraakt bij de aanhoudende oorlog in Jemen. De Turkse staat heeft zijn bewapende drones en de specialisten die deze besturen naar Saoedi-Arabië gestuurd, vanwaar aanvallen worden uitgevoerd tegen de Houthi’s in Jemen. Zoals bekend worden de Houthi’s gesteund door Iran. Turkije is daarmee in feite in oorlog geraakt met Iran. Enerzijds beweert het zich te verzetten tegen de oorlog die door de Verenigde Staten en Israël tegen Iran wordt gevoerd, terwijl het anderzijds oorlog voert tegen de Houthi’s in Jemen.
Door een alliantie aan te gaan met Saoedi-Arabië en Pakistan neemt Turkije niet alleen een standpunt in tegen Iran. Het maakt zich ook vijanden in India. India is, net als China, in opkomst als wereldmacht. India onderhoudt bovendien nauwe banden met Israël. De kans is groot dat de nieuwe alliantie Turkije in een slechtere positie zal brengen dan voorheen: het land zou kunnen verliezen wat het al heeft, terwijl het naar meer streeft.
Het is algemeen bekend dat Enver, Talat en Cemal Pasha het Ottomaanse Rijk een verpletterende nederlaag bezorgden door aan de zijde van Duitsland, dat zij als een machtige bondgenoot beschouwden, de oorlog in te gaan. De AKP-regering rekent er wellicht op dat nauwere banden met Saoedi-Arabië petrodollars zullen opleveren en haar in staat zullen stellen haar economische problemen te overwinnen. Toch zou de aantrekkingskracht van deze petrodollars Turkije in allerlei rampzalige situaties kunnen meesleuren. De allianties die worden gesmeed, illustreren precies dit gevaar.
Elke politieke alliantie wekt bezorgdheid bij bepaalde staten en politieke krachten. De alliantie met Qatar, Pakistan en Indonesië zal niet alleen India en Iran, maar ook andere landen van hun stuk brengen. De overeenkomst tussen Turkije en Libië over maritieme jurisdictie heeft al voor onrust gezorgd in Europa, Griekenland, Israël en Egypte. Door Europa op deze manier tegen zich in het harnas te jagen, zal Turkije een hoge prijs betalen. Egypte is al zeer ontevreden over het Turkse beleid ten aanzien van Libië, en deze ontevredenheid zal nu alleen maar toenemen. Turkije heeft Israël, Zuid-Cyprus en Griekenland al tegen zich in het harnas gejaagd. Het heeft daarmee op een ander front nog meer tegenstand gecreëerd.
Als oorlog de voortzetting van politiek met andere middelen is, dan wijzen de allianties die Turkije aangaat erop dat het op weg is naar oorlog.
Twee jaar geleden probeerde Turkije, geconfronteerd met de oorlog in het Midden-Oosten en het vooruitzicht op verschuivende politieke krachtsverhoudingen, een einde te maken aan zijn oorlog tegen de Koerdische Vrijheidsbeweging en zichzelf te beschermen tegen de gevaren die zich zouden kunnen voordoen. Het voerde een beleid gericht op het versterken van het binnenlandse front terwijl het Midden-Oosten een nieuwe vorm kreeg. De autoriteiten presenteerden hun betrokkenheid bij het Vredes- en Democratische Samenlevingsproces dan ook consequent als een poging om het binnenlandse front te versterken. Turkije lijkt nu afstand te hebben gedaan van zijn beleid om de oorlog tegen de Koerden te beëindigen teneinde deze gevaren af te wenden. Het feit dat de staat geen enkele stap heeft ondernomen, ondanks dat de Koerdische Vrijheidsbeweging alle mogelijke stappen heeft gezet, duidt al op een beleidswijziging. Het recente streven naar allianties is een concrete uiting van deze verschuiving.
De AKP- en MHP-regering lijkt er nu naar te streven de bedreigingen die zij in het Midden-Oosten waarneemt te overwinnen door middel van externe allianties in plaats van door het binnenlandse front te versterken. Enerzijds oefent zij druk uit op krachten die zich tegen haar verzetten; anderzijds schuift zij het Vredes- en Democratische Samenlevingsproces terzijde. Kortom, zij doet alles wat het binnenlandse front zou kunnen verzwakken. Dit toont duidelijk aan dat het versterken van het binnenlandse front niet langer haar beleid is. In plaats daarvan heeft zij een aanpak gekozen die erop is gebaseerd de binnenlandse oppositie te onderdrukken via externe allianties, terwijl zij tegelijkertijd probeert bedreigingen uit het buitenland het hoofd te bieden.
Het Ottomaanse Rijk verzwakte en moest zich in de 19e eeuw terugtrekken tegenover het Westen als gevolg van interne conflicten, met name die waarbij de Koerden betrokken waren. Aan het begin van de 20e eeuw zette het in op een alliantie met Duitsland en verloor. De Turkse staat herhaalt nu deze historische ervaring. Door de uitgestoken hand van de Koerden te weigeren, begaat het een historische fout. De enige manier om Turkije uit deze impasse te redden, is door maatregelen te nemen die het vredes- en democratiseringsproces bevorderen. De toekomst van Turkije hangt ook af van het beleid dat het in dit opzicht voert.
Bron: krant Yeni Yaşam
