- Brussel
De 20e conferentie vond plaats op 14 en 15 oktober in het Europees Parlement in Brussel en werd georganiseerd door de European Union Turkey Civic Commission (EUTCC) in samenwerking met de Fractie van De Linkse Fractie, de Groenen/Europese Vrije Alliantie (Groenen/EFA) en de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten (S&D).
De slotresolutie, getiteld „20 jaar EUTCC-conferenties – 20 eisen voor vrede en democratie”, luidt als volgt:
"De jaarlijkse internationale conferentie over de EU, Turkije, het Midden-Oosten en de Koerden, georganiseerd door de European Union Turkey Civic Commission (EUTCC) in samenwerking met de Fractie van De Linkse Fractie, de Groenen/Europese Vrije Alliantie (Groenen/EFA) en de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten (S&D), vond op 14 en 15 oktober 2026 met succes plaats in het Europees Parlement in Brussel.
De 20e EUTCC-conferentie blikt terug op twee decennia van ononderbroken inzet voor democratie, mensenrechten, de rechtsstaat, een vreedzame oplossing van de Koerdische kwestie en een Europese toekomst voor Turkije. De EUTCC, die in 2004 werd opgericht om het toetredingsproces van Turkije tot de EU kritisch te volgen, heeft twintig jaar later nog steeds een even relevante missie.
De conferentie constateert dat Turkije nog steeds voor een fundamentele democratische keuze staat. Tegelijkertijd biedt het huidige proces, dat gericht is op het beëindigen van het gewapende conflict en het vinden van een politieke oplossing voor de Koerdische kwestie, een historische kans. De verklaring van Abdullah Öcalan van februari 2025, de daaropvolgende ontwikkelingen rond de ontbinding van de PKK en de oproep tot een democratische samenleving hebben een nieuw perspectief geopend.
De EUTCC roept daarom de Europese Unie, haar lidstaten, de Raad van Europa en de Turkse instellingen op om de volgende 20 stappen te nemen:
1. Vrede door politieke dialoog: Het vredesproces moet worden voortgezet op een democratische en juridisch zekere basis.
2. Een einde aan het isolement op Imralı: Onbeperkte toegang tot Abdullah Öcalan moet worden gegarandeerd.
3. Vrijheid voor Abdullah Öcalan: Abdullah Öcalan moeten onverwijld zijn fundamentele politieke, juridische en communicatierechten worden toegekend. Zijn vrije deelname aan het vredesproces is van cruciaal belang voor het welslagen ervan.
4. Tenuitvoerlegging van de arresten van het EHRM: Turkije moet alle relevante arresten van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens volledig en onverwijld ten uitvoer leggen, met inbegrip van het recht op hoop.
5. Schrapping van de PKK van de EU-lijst van terroristische organisaties: Om een duurzaam vredesproces te versterken, dient de Europese Unie de opname van de PKK op haar lijst van terroristische organisaties te herzien en de organisatie van de lijst te schrappen.
6. Rechtelijke grondslagen voor het vredesproces: De Turkse regering en het Turkse parlement moeten onmiddellijk de juridische en grondwettelijke voorwaarden scheppen die nodig zijn voor een duurzame politieke oplossing.
7. Vrijlating van politieke gevangenen: Alle personen die zijn vervolgd en gevangengezet vanwege politieke, journalistieke of mensenrechtenactiviteiten moeten worden vrijgelaten.
8. Bescherming van democratische partijen: Het recht op politieke organisatie en parlementaire vertegenwoordiging moet worden gewaarborgd. Partijen mogen niet door middel van verboden, strafrechtelijke procedures of bestuurlijke maatregelen uit de politieke arena worden verdrongen.
9. Einde aan door de staat aangestelde bewindvoerders: Democratisch gekozen burgemeesters moeten hun taken vrijelijk kunnen uitoefenen. Er moet een einde worden gemaakt aan de systematische aanstelling van door de staat aangestelde bewindvoerders.
10. Versterking van de rechtsstaat: De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, eerlijke rechtszaken, de scheiding der machten en de onafhankelijkheid van het openbaar ministerie en de rechtbanken moeten worden hersteld.
11. Democratische grondwetshervorming: Turkije heeft behoefte aan een nieuw democratisch sociaal contract dat de gelijkheid van alle burgers, de pluraliteit van de samenleving en de politieke, culturele en taalkundige rechten van alle bevolkingsgroepen waarborgt.
12. Koerden als burgers met gelijke rechten: De Koerdische identiteit, taal en cultuur moeten volledig worden erkend en beschermd. Een duurzame oplossing voor de Koerdische kwestie kan alleen gebaseerd zijn op gelijkheid.
13. Vrouwen als vredesactoren: Vrouwen moeten op voet van gelijkheid worden betrokken bij alle niveaus van het vredes- en democratiseringsproces. De conferentie erkent in het bijzonder de centrale rol van Koerdische vrouwen in de democratische en vredesbewegingen in de regio.
14. Bescherming van het maatschappelijk middenveld en de media: Journalisten, academici, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties moeten vrij van staatsrepressie kunnen werken.
15. Beëindiging van de grensoverschrijdende militaire aanwezigheid: Turkije moet zijn militaire aanwezigheid in Syrië en in de Koerdische regio van Irak beëindigen en het internationaal recht volledig eerbiedigen.
16. Een democratische oplossing voor Syrië: De Europese Unie moet een politiek proces ondersteunen waarin pluralisme en de participatie van alle bevolkingsgroepen in de toekomstige politieke orde van Syrië worden erkend en gewaarborgd.
17. Erkenning van de Koerden als politieke actoren: De EU en haar lidstaten moeten de Koerden en hun politieke vertegenwoordigers als legitieme actoren betrekken bij het streven naar vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten.
18. Een nieuw Europees beleid ten aanzien van Turkije: De EU mag strategische belangen – zoals migratie, handel, veiligheid of energie – niet boven democratie en mensenrechten stellen. De betrekkingen met Turkije moeten afhankelijk worden gesteld van tastbare vooruitgang op het gebied van de rechtsstaat, mensenrechten en democratische participatie.
19. Het Europese perspectief openhouden: De EUTCC bevestigt opnieuw haar fundamentele steun voor een democratische Europese toekomst voor Turkije. Een geloofwaardig EU-perspectief blijft een belangrijke hefboom voor hervormingen, vrede en democratisering.
20. Europese steun voor vrede en democratie: Ter gelegenheid van haar twintigjarig bestaan roept de EUTCC de Europese Unie en de Raad van Europa op om een alomvattend internationaal initiatief voor vrede, democratie en de rechtsstaat in Turkije en het Midden-Oosten te steunen.
20 jaar EUTCC – een engagement voor de toekomst
De overtuiging waarmee de EUTCC twintig jaar geleden werd opgericht, heeft niets van haar betekenis verloren. De huidige historische situatie biedt een nieuwe kans: decennia van conflict kunnen plaatsmaken voor een proces van vrede en democratische transformatie. Dit vereist politieke moed in Turkije en een actieve, geloofwaardige en principiële Europese Unie.
De 20e EUTCC-conferentie roept daarom alle democratische krachten in Turkije, Europa en het Midden-Oosten op om deze historische kans gezamenlijk te grijpen.
Vrede vereist dialoog. Democratie vereist vrijheid."
