OVERIG NIEUWS

FEDA en DAKB roepen op tot een uitgebreid onderzoek naar de bloedbaden in Dersim

FEDA en DAKB roepen op tot een uitgebreid onderzoek naar de bloedbaden in Dersim
  • Duitsland

Op de 89e herdenking van de executie van Seyîd Riza en zijn zes metgezellen hebben de Democratische Alevi-federatie (FEDA) en de Democratische Alevi-vrouwenvereniging (DAKB) de bloedbaden van Dersim uit 1937–1938 herdacht. In een gezamenlijke verklaring riepen de twee organisaties op tot een grondige afrekening met de door de staat gepleegde misdaden, de openbaarmaking van de nog steeds onbekende begraafplaatsen van de geëxecuteerden en de erkenning van de historische verantwoordelijkheid van de Turkse staat.

15 november 1937, zo verklaarden zij, was een dag die diep in het collectieve geheugen van de Alevi-bevolking is gegrift. De executie van Seyîd Riza (ook bekend als Seyit Rıza) en zijn metgezellen op het Buğday-plein in Elazığ vormde een van de meest verwoestende episodes van de Tertele, de term die wordt gebruikt om het beleid van uitroeiing en verdrijving te beschrijven dat in 1937 en 1938 tegen de bevolking van Dersim (Tunceli) was gericht.

De vernietiging van de religieuze en sociale orde

FEDA en DAKB benadrukten dat de aanvallen van de staat niet beperkt bleven tot het doden en verdrijven van de bevolking. De bloedbaden waren ook gericht tegen de religieuze instellingen, heilige plaatsen en sociale structuren die zich gedurende generaties binnen de Koerdisch-Alevitische gemeenschap hadden ontwikkeld. Een centraal doelwit was het Ocax-systeem, een fundamentele pijler van het Rêya Heq-geloof.

De Ocax zijn van oudsher gevestigde geloofsgemeenschappen en spirituele tradities waarlangs religieuze kennis, rituelen en sociale waarden van generatie op generatie worden doorgegeven. De Pîrs die aan deze tradities verbonden zijn, vervullen niet alleen religieuze taken, maar dragen ook de verantwoordelijkheid voor het overbrengen van sociale normen, het oplossen van conflicten en het handhaven van de samenhang binnen de gemeenschap.

“Dit systeem vormde een essentiële basis voor de religieuze en sociale zelforganisatie van Dersim. De vernietiging ervan betekende daarom veel meer dan alleen de uitschakeling van individuele religieuze autoriteiten. De militaire operaties en massamoorden tegen Dersim bleven niet beperkt tot fysieke vernietiging. Ze waren ook gericht op het aanvallen van de religieuze waarden en heilige plaatsen van de Rêya Heq-alevi’s, het onwerkbaar maken van het Ocax-systeem – de fundamentele structuur van hun religieuze orde – en het uitroeien van het instituut van de Pîrs”, aldus de verklaring.

Tegen deze achtergrond beschouwen FEDA en DAKB de executie van Seyîd Riza, de stamleider van het verzet in Dersim, en zijn metgezellen eveneens als een uiting van een beleid dat gericht was op het uitbannen van de historische autonomie van Dersim, zijn sociale zelfbeschikking en de Koerdisch-Alevitische traditie.

Ontvoerde kinderen en verscheurde gezinnen

FEDA en DAKB merkten op dat de bloedbaden niet alleen een groot aantal doden achterlieten: „Gedwongen deportaties, het uit elkaar halen van gezinnen en de ontvoering van kinderen hebben het sociale weefsel van de regio ingrijpend ontwricht. Hele gemeenschappen werden verscheurd, langdurige relaties werden vernietigd en de overdracht van taal, cultuur en geloof werd onderbroken. Het lot van de meisjes die tijdens de bloedbaden uit hun gezinnen werden weggehaald, blijft een bijzonder pijnlijk hoofdstuk in de geschiedenis van Dersim. Veel familieleden hebben nooit vernomen waar hun kinderen naartoe waren gebracht of onder welke omstandigheden zij zijn opgegroeid.”

FEDA en DAKB eisen daarom een systematisch onderzoek naar deze ontvoeringen. Zij dringen er tevens op aan dat het lot van degenen die gedwongen werden gedeporteerd, aan de hand van overheidsdocumenten moet worden vastgesteld en openbaar moet worden vastgelegd.”

Open de archieven, onderzoek massagraven

Bijna negen decennia na de bloedbaden blijven talrijke vragen over de omvang van de misdaden en de verblijfplaats van de slachtoffers onbeantwoord. De twee organisaties roepen op om alle overheidsarchieven met betrekking tot de gebeurtenissen van 1937 en 1938 open te stellen voor onafhankelijke onderzoekers en het publiek. Een van hun belangrijkste eisen is de bekendmaking van de begraafplaatsen van Seyîd Riza en zijn metgezellen: „Hun stoffelijke resten moeten worden teruggegeven aan hun families, zodat hun familieleden hun dierbaren kunnen begraven en hen kunnen herdenken.“

Daarnaast eisten FEDA en DAKB dat de talrijke massagraven in Dersim worden gelokaliseerd en met behulp van wetenschappelijke methoden worden onderzocht. Het doel moet volgens hen zijn om de identiteit van de slachtoffers vast te stellen en de volledige omvang van de historische feiten aan het licht te brengen.

Het proces van het onder ogen zien van het verleden mag echter niet ophouden bij het documenteren van de misdaden, aldus FEDA en DAKB. Zij eisten een officiële verontschuldiging van de Turkse staat aan de slachtoffers en hun nakomelingen, samen met concrete stappen om het onrecht dat zij hebben geleden te erkennen en goed te maken.

„Het onder ogen zien van het verleden betekent meer dan alleen het herdenken van het doorstane leed. Het betekent het blootleggen van de feiten die decennialang zijn ontkend en verborgen gehouden, het erkennen van het leed van de slachtoffers en het expliciet aanvaarden van historische verantwoordelijkheid. ”

Het Rêya Heq-geloof moet grondwettelijk worden beschermd

FEDA en DAKB koppelen hun eis voor historische gerechtigheid aan de noodzaak om de Koerdisch-Alevitische identiteit in het heden te beschermen. Zij benadrukken dat de religieuze tradities, culturele uitingen en al lang bestaande sociale instellingen van de Rêya Heq-gemeenschap onlosmakelijk verbonden zijn met het collectieve geheugen van Dersim.

De Turkse staat moet een einde maken aan haar assimilatiebeleid ten aanzien van deze religieuze gemeenschap, aldus de organisaties: „De vrije uitoefening van het Rêya Heq-geloof en het behoud van de eigen religieuze structuren moeten grondwettelijk worden gewaarborgd. Blijvende sociale vrede kan niet worden gebouwd op het ontkennen van historische misdaden en het zwijgen over de gevolgen daarvan. Zij moet gebaseerd zijn op waarheid, gerechtigheid, gelijkwaardig burgerschap en wederzijds respect.”

De verklaring sluit af met een herbevestiging van de nalatenschap van de geëxecuteerden: „De historische nalatenschap van onze Pir Seyîd Riza en onze religieuze leiders zal voortleven in de strijd van onze volkeren voor waarheid, gerechtigheid, gelijkheid en vrijheid!”

Gerelateerde Artikelen