Op 10 april is een oude vriend en kameraad van de Koerden heengegaan. De internationalist Bernd Ruprecht is na een langdurige ziekte op eigen initiatief overleden. Dat is passend, zoals een vriend tijdens de herdenkingsbijeenkomst op zaterdag in Berlijn opmerkte, want Bernd was tijdens zijn leven ook vaak een eenling geweest.
In de zaal van de Koerdische vereniging hingen overal foto's aan de muren; tussen Sakine Cansiz en Abdullah Öcalan staat een herdenkingstafel. We zagen beelden van een leven van strijd, een stille, onvoorwaardelijke strijd. Zoals vaak gezegd werd tijdens de herdenking, was hij een stil, bescheiden persoon. Maar zoals we weten: “Zacht water slijt de steen.”
Op de muziek keken we naar een diavoorstelling, zagen we foto's uit zijn leven: van zijn politieke beginjaren in de jaren 80, eerste demonstraties en solidariteitsacties, tot aan zijn ziekte. We zagen hoe hij ondanks gezondheidsproblemen tot het einde toe is blijven strijden. Ook foto's met zijn dochter, zijn vrienden en hoe hij zijn kennis doorgeeft aan de volgende generaties. Een foto met Ellen Stêrk, voor wie hij na haar overlijden ook een gedicht heeft geschreven.
Tijdens de herdenking hebben we al deze facetten belicht, en zijn vrienden vertelden veel over zijn leven. Anekdotes over zijn humor, maar ook over hoe hij altijd betrouwbaar aan hun zijde stond. Het werd duidelijk dat hij zijn heel eigen manier had om een politieke strijd te voeren, als een ‘stille rebel’, en dat we vandaag de dag nog steeds veel van hem kunnen leren. Met zijn bijna vijftig jaar in de Koerdische beweging heeft hij ons een groot erfgoed nagelaten, dat we allemaal tijdens de herdenking voelen.
Als een van de oudere internationalisten heeft Bernd een belangrijke bijdrage geleverd aan het opbouwen van de solidariteit met de Koerdische vrijheidsbeweging in Duitsland. Zoals vaker op de herdenking werd vermeld, heeft hij als ‘redacteur van de beweging’ ervoor gezorgd dat met het ‘Kurdistan Report’ een professionele, constante informatiebron in het Duits is ontstaan. Zo konden we tijdens de herdenking zien hoe zijn strijd een basis heeft gelegd voor de internationalistische beweging van vandaag.
Tijdens de herdenking werd duidelijk hoe persoonlijk de verbondenheid met hem en zijn strijd was. Veel sprekers die deze strijd met hem hebben gedeeld, vertelden over zijn persoon en zijn bijzondere manier om een diepe solidariteit en verbondenheid te beleven, en hoe hij ondanks zijn ziekte, zonder te klagen, altijd is blijven strijden.
Een vriend zei: „Die levenswil ondanks die vreselijke ziekte begreep ik soms niet meer, maar ik bewonderde hem wel. Je wilde leven en je niet aan de ziekte overgeven, dat was jouw strijd, waaraan ik mocht deelnemen. Soms voelde ik me net alsof ik een kameraad in de gevangenis had bezocht, wanneer ik je daar achter de muren moest achterlaten. Ik wenste dat we ruimtes buiten deze staatsinstellingen hadden opgebouwd, waar ik je mee naartoe had kunnen nemen, ondanks of juist vanwege je ziekte.”
In een andere toespraak stond: „Ik kan me niet losmaken van de gedachte dat niet alleen zijn longziekte hem de adem benam, maar veeleer het kapitalistische systeem waarin hij leefde. Het kapitalisme bevordert individualisme, concurrentiedenken en een prestatiemaatschappij ten koste van gemeenschapszin, solidariteit en samenhorigheid. Hem werd de gemeenschapszin ontnomen, die voor de mens gelijkstaat aan lucht om te ademen. Als we willen overleven, moeten we onze eigen samenleving opbouwen, voorbij het kapitalisme. Dat zijn we Bernd verschuldigd, alle mensen en alle kameraden die in dit systeem naar adem snakken.”
Solidariteit en kameraadschap kwamen in de toespraken steeds weer naar voren. Zijn strijd tegen het kapitalistische systeem was ingrijpend en we kunnen nog steeds veel leren van de kameraadschap die hij in zichzelf heeft opgebouwd.
Tijdens de herdenking werd duidelijk hoe de erfenis die Bernd heeft nagelaten de internationalistische beweging versterkt. We kwamen samen als kameraden, vrienden en internationalisten. Sommigen ontmoetten elkaar voor het eerst, anderen kenden elkaar al decennia.
Een goede vriend van Bernd zei tegen mij: “Fijn dat het altijd doorgaat. Bergopwaarts gaat het steeds zwaarder, maar het uitzicht wordt ook steeds mooier. Bernd was geen groot spreker – niet dat hij het niet kon – of de rebel op de barricaden. Hij was een revolutionair die in conflict stond met dit systeem en droomde van een andere wereld. Alleen dat verklaart waarom hij zijn hele leven ononderbroken politiek actief was.”
Sinan van het KNK vertelde: „In 2019 kreeg ik de kans om hem in Hamburg te bezoeken, in een periode waarin zijn ziekte zijn lichaam al zwaar belastte. Hoewel hij erg ziek was, waren zijn kameraadschap, zijn ernst en de diepe liefde in zijn ogen werkelijk indrukwekkend. Bernd heeft ons veel geleerd. Hij heeft ons vooral laten zien wat gekwalificeerd en verantwoordelijk intellectueel werk inhoudt. Bernds leven heeft ons laten zien dat de waarde van een mens niet alleen ligt in de jaren die hij heeft geleefd, maar in de sporen die hij achterlaat, in de mensen die hij heeft geraakt en in de waarheid waarvoor hij heeft gestreden. En inderdaad heeft Bernd niet alleen herinneringen achtergelaten. Hij heeft ons het denken, het produceren, de solidariteit, het geloof in de vrijheid en de coöperativiteit nagelaten. Met zijn stille, maar diepgaande werk heeft hij sporen achtergelaten in het leven van vele mensen. Zo zal ook Bernds leven in ons geheugen blijven. We zullen de weg die hij is gegaan, voortzetten.”
Begrafenis in Neuwustrow
Zondag vond in besloten kring de begrafenis plaats in Neuwustrow. Op de begraafplaats van het kleine dorpje in Brandenburg namen de vrienden en metgezellen van Bernd Ruprecht tijdens een ontroerende ceremonie afscheid van hem. Na verschillende toespraken en gezamenlijk gezongen liederen werd de urn, gewikkeld in een „Rojava-doek“, bijgezet. Tot slot werd gezamenlijk ‘Bella Ciao’ gezongen.
