- Turkije
De Mensenrechtenvereniging (IHD) heeft tussen juli en september 2026 in totaal 899 schendingen van de mensenrechten in Turkse gevangenissen vastgesteld. De meest gemelde schendingen hadden betrekking op de toegang tot voedsel en drinkwater, bescherming tegen mishandeling en het recht op communicatie. De organisatie waarschuwde voor een verdere verslechtering van de omstandigheden in de gevangenissen en beschuldigde de Turkse regering ervan problemen te laten voortduren, zelfs wanneer deze eenvoudig konden worden opgelost.
Het rapport over de mensenrechtensituatie in gevangenissen in de Marmara-regio werd gepresenteerd tijdens een persconferentie in het IHD-kantoor in de wijk Beyoğlu in Istanbul. Gülseren Yoleri, lid van het centraal bestuur van de IHD, Meral Nergis Şahin, medewoordvoerder van de Gevangeniscommissie, en commissielid Sevilay Yılmaz Birgin namen deel aan de presentatie.
Het onderzoek was gebaseerd op klachten en meldingen van gedetineerden en hun familieleden, evenals op openbaar beschikbare informatie. In het rapport werd opgemerkt dat de gevangenissen boven hun vastgestelde capaciteit functioneerden.
Mishandeling en ontoereikende leefomstandigheden
De meeste gedocumenteerde schendingen van rechten hadden betrekking op de basisleefomstandigheden van gevangenen. In 293 gevallen constateerde de IHD ontoereikende toegang tot voedsel en schoon drinkwater, evenals tekortkomingen op het gebied van hygiëne en persoonlijke verzorging. Nog eens 258 schendingen hadden betrekking op fysiek geweld, mishandeling, vernederende behandeling en foltering.
Ook beperkingen van grondrechten vormden een aanzienlijk deel van de schendingen. De organisatie documenteerde 136 schendingen van het recht op communicatie, waaronder gevallen van isolatie. In 117 gevallen werd het recht op gezondheidszorg geschonden. Daarnaast waren er 39 schendingen in verband met onrechtmatige detentie en ongelijke behandeling bij de tenuitvoerlegging van straffen, evenals 28 gevallen waarin de toegang van gevangenen tot de rechter werd belemmerd of ontzegd.
Daarnaast registreerde de IHD zes schendingen in verband met hongerstakingen en drie schendingen van het recht op leven. Nog eens 15 schendingen van rechten werden vastgesteld aan de hand van een analyse van openbaar beschikbare onlinebronnen. De afzonderlijk genoemde categorieën komen samen uit op 895 gevallen. De IHD meldde echter in totaal 899 schendingen van rechten. Het verschil van vier gevallen wordt in het beschikbare overzicht niet toegelicht.
Politieke oorzaken van misstanden in gevangenissen
In haar beoordeling bracht de Mensenrechtenvereniging de toenemende overbevolking in gevangenissen in verband met de verslechtering van de detentieomstandigheden. Volgens de organisatie nemen zowel de gevangenispopulatie als het aantal gedocumenteerde schendingen van de rechten toe. De IHD had met name kritiek op het feit dat zelfs problemen die met relatief eenvoudige maatregelen konden worden opgelost, onopgelost bleven.
Daarnaast registreerde de IHD zes schendingen in verband met hongerstakingen en drie schendingen van het recht op leven. Nog eens 15 schendingen van rechten werden vastgesteld aan de hand van een analyse van openbaar beschikbare onlinebronnen. De afzonderlijk genoemde categorieën komen samen uit op 895 gevallen. De IHD meldde echter in totaal 899 schendingen van rechten. Het verschil van vier gevallen wordt in het beschikbare overzicht niet toegelicht.
Politieke oorzaken van misstanden in gevangenissen
In haar beoordeling bracht de Mensenrechtenvereniging de toenemende overbevolking in gevangenissen in verband met de verslechtering van de detentieomstandigheden. Volgens de organisatie nemen zowel de gevangenispopulatie als het aantal gedocumenteerde schendingen van de mensenrechten toe. De IHD had met name kritiek op het feit dat zelfs problemen die met relatief eenvoudige maatregelen konden worden opgelost, onopgelost bleven.
„Dit toont aan dat de onderliggende oorzaak ligt in de voortdurende voortzetting van overheidsbeleid dat aanleiding geeft tot mensenrechtenschendingen in het algemeen en schendingen van de rechten van gedetineerden in het bijzonder“, aldus het rapport.
De IHD beschouwt het versterken van maatschappelijke mobilisatie en mensenrechtenadvocacy tegen deze schendingen dan ook als een essentiële voorwaarde voor het tot stand brengen van verandering.
‘We willen gevangenen een stem geven’
De Gevangeniscommissie benadrukte dat haar rapporten niet louter bedoeld waren om statistieken bij te houden.
“We stellen deze rapporten niet alleen op om informatie te verstrekken. Ons voornaamste doel is om degenen achter de gevangenismuren, in ieder geval tot op zekere hoogte, een stem te geven, hun dringende problemen zichtbaar te maken, het bewustzijn te vergroten en schendingen van rechten te helpen voorkomen.”
Tegelijkertijd erkende de IHD de beperkte reikwijdte van haar onderzoek. De organisatie gaf aan dat de gedocumenteerde gevallen gebaseerd waren op een relatief klein aantal klachten en meldingen uit de onderzochte gevangenissen. Het werkelijke aantal schendingen van rechten zou daarom aanzienlijk hoger kunnen liggen.
Volgens de organisatie had het onderzoek betrekking op 16 gevangenissen. Hiertoe behoorden de gevangeniscomplexen van Marmara/Silivri, Bakırköy, Kandıra, Edirne, Tekirdağ, Ümraniye, Metris en Maltepe. De gepubliceerde lijst omvatte ook instellingen buiten de Marmara-regio, waaronder die in Izmir en Bolu.
Tot slot benadrukte de Gevangeniscommissie dat de strijd voor humane gevangenisomstandigheden niet alleen aan de gevangenen mag worden overgelaten: „Schendingen van de mensenrechten in gevangenissen kunnen niet uitsluitend worden voorkomen door de strijd van de gevangenen zelf. Hiervoor is ook steun nodig via acties buiten de gevangenismuren. Dit rapport is tevens onze oproep tot solidariteit met gevangenen en hun families in het licht van problemen die inmiddels een enorme omvang hebben aangenomen.”
