De Koerdische dichteres en schrijfster Yıldız Çakar wordt tijdens het feministische poëziefestival „Julia Vive“ in de VS geëerd voor haar gedicht „Mohra Reş“ (Donker zegel). De in Berlijn woonachtige schrijfster ontvangt een internationale speciale onderscheiding in de categorie „Poëzie, herinnering en verzet“. Met name haar literaire verkenning van patriarchale geweld, collectieve herinnering en het verzet van Koerdische vrouwen wordt geprezen.
De onderscheiding wordt uitgereikt tijdens het festival van dit jaar op 13 november in het cultuurcentrum Taller Puertorriqueño in Philadelphia. Het gedicht van Çakar zal daar als video-opname worden vertoond. Aan het internationale literatuurevenement nemen ongeveer 100 dichters en dichteressen uit verschillende landen deel.
Feministische poëzie in het teken van Julia de Burgos
Het feministische poëzie- en cultuurproject „Julia Vive“ is opgedragen aan de Puerto Ricaanse dichteres en vrouwenrechtenactiviste Julia de Burgos (1914-1953). Het initiatief, dat in 2025 van start ging, combineert openbare poëzie-evenementen met internationale schrijfwedstrijden en bloemlezingprojecten. Centraal staan feministische perspectieven op vrijheid, maatschappelijke rechtvaardigheid en het verzet tegen de onderdrukking van vrouwen.
Het project wordt georganiseerd door het vrouwencentrum Madre Tierra (CIMMT). Het biedt met name schrijfsters uit verschillende maatschappelijke en culturele contexten een platform om hun ervaringen literair tot uitdrukking te brengen en met elkaar in verband te brengen. Met de toekenning van de prijs aan Yıldız Çakar krijgt dit jaar ook een Koerdisch perspectief op de ervaringen van geweld, verdrijving en verzet een plaats binnen het project.
De herinneringen van Koerdische vrouwen als literair motief
In een persoonlijke brief bracht de selectiecommissie Çakar op de hoogte van het besluit. Daarin prees de commissie de literaire kracht van haar gedicht en de originele manier waarop zij thema’s als feminicide, geweld tegen vrouwen, verlies, thuis en collectief geheugen verwerkt. Bijzondere aandacht ging uit naar het verband tussen de ervaringen van Koerdische vrouwen en de wereldwijde strijd voor vrijheid en waardigheid. Met „Mohra Reş“ verbreedt Çakar de literaire horizon van het project tot buiten Latijns-Amerika en het Caribisch gebied en opent ze een dialoog tussen verschillende maatschappelijke ervaringen.
Het bekroonde gedicht maakt deel uit van de gelijknamige dichtbundel die Çakar in 2024 publiceerde. Haar poëzie wordt gekenmerkt door de historische ervaringen van Koerdistan, met name door politiek geweld, ballingschap, identiteitsconflicten en het verzet tegen patriarchale onderdrukking. Daarbij verbindt ze individuele herinneringen met de mondelinge overlevering en het collectieve geheugen van de Koerdische samenleving.
„Dunkles Siegel“ ook in Duitsland gewaardeerd
Al in het voorjaar van dit jaar trok het werk van Çakar de aandacht in de Duitstalige literaire wereld. Haar tweetalige dichtbundel *Mohra Reş / Dunkles Siegel*, uitgegeven door de Berlijnse uitgeverij Dağyeli, werd opgenomen in de „Lyrik-Empfehlungen 2026“. Het was de eerste keer dat een dichtbundel van een Koerdische auteur werd opgenomen in deze selectie, die sinds 2013 wordt gepubliceerd. Het boek omvat negen lyrische cycli en is beschikbaar in het Kurmancî en het Duits.
Ook buiten de poëzie heeft „Mohra Reş“ internationale aandacht gekregen. Het gelijknamige gedicht werd bewerkt voor het digitale theaterproject Lockedown Locked In. De productie werd op het Athens International Art Film Festival bekroond met de prijs voor het beste originele scenario.
Tussen literatuur, ballingschap en politieke vervolging
Yıldız Çakar werd in 1978 geboren in Amed (tr. Diyarbakır) en is al vele jaren werkzaam als journaliste, dichteres en schrijfster. Haar literaire oeuvre omvat tien gepubliceerde boeken op het gebied van poëzie, fictie en onderzoek. Haar eerste dichtbundel *Goristana Stêrkan* verscheen in 2004. Daarnaast is ze actief als toneelschrijfster; haar toneelstukken werden onder andere opgevoerd in het Maxim-Gorki-Theater in Berlijn.
Sinds haar vertrek uit Turkije in 2018 woont de schrijfster in Berlijn. De politieke vervolging waarmee Koerdische cultuurmakers in Turkije worden geconfronteerd, raakt ook haar persoonlijk. In mei 2026 werd Çakar tijdens een reis naar Turkije op de luchthaven van Istanbul aangehouden. Aanleiding was een onderzoek wegens vermeende „terroristische propaganda“. Na een verhoor door het Openbaar Ministerie werd het aanhoudingsbevel ingetrokken en werd de schrijfster weer vrijgelaten.
Foto © Yıldız Çakar
