Salih Muslim was een Koerdische politicus die de tijdgeest goed kon aanvoelen. Hij zei altijd: “We moeten leren van de fouten van de 20e eeuw.” Hij benadrukte dat mensen die onder koloniaal bewind leven, hun eigen lot moeten kunnen bepalen. Hij was een echte leider van het volk, een politicus die in de harten van miljoenen mensen leefde.
Het nieuws van zijn dood veroorzaakte diep verdriet in een groot gebied. Sinds de avonduren van 11 maart hebben de stilte van de tijd en dit pijnlijke nieuws iedereen diep bedroefd. Hij liet niet alleen een leven achter, maar ook een erfenis. Terwijl hij een lange marathon van strijd voortzette, vertelde hij in een verhaal over de dagen van oorlog en verzet, en de opkomst van een volk in zijn hart. Hij droeg de politiek van de Koerden en de historische reis van een oud volk.
Toen ik hem in het najaar van 2015 op een dag belde en zei dat ik een interview wilde houden over het verzet in Kobanê en de ontwikkelingen in Syrië, raakte zijn antwoord me diep: “Ik ben een beetje lui; ik kan tegenwoordig niet schrijven.”
Toen ik hem zei: “Het is genoeg als u mijn vragen mondeling beantwoordt en we uw stem opnemen”, besefte ik eens te meer hoe oprecht deze bescheiden houding was.
Achteraf dacht ik: over wat voor soort Salih Muslim hebben we het eigenlijk, een man die zoveel talen spreekt? Een figuur die de geschiedenis van Rojava, de Syrische politiek en de complexe verhoudingen in het Midden-Oosten door en door kent; iemand die in internationale kringen wordt erkend en invloedrijk is in de regionale diplomatie... We hebben het over een politicus die zich volledig inzet voor zijn volk en die de existentiële en sociale waarden van de Koerden als geen ander begreep.
Salih Muslim was niet alleen een politiek actor. Hij was een figuur die de herinnering aan zijn volk droeg en de betekenis van verzet belichaamde in zowel zijn woorden als zijn houding. Elk interview met hem was niet zomaar een gesprek; het was de opname van een stem die door de geschiedenis ging, een getuigenis vol ervaring en getuigenissen.
Bavê Welat [Vader van het Vaderland], die zijn stempel heeft gedrukt op de politiek van Rojava in de afgelopen halve eeuw, onderscheidde zich niet alleen als politicus of diplomaat, maar ook als een figuur die de herinnering, het verzet en de sociale transformatie van de regio vertegenwoordigde. Bavê Welat, geboren in 1951 en opgeleid in scheikunde in Turkije, was tijdens zijn levensreis van Kobanê naar Damascus, van Aleppo naar Turkije, persoonlijk getuige van de turbulente geschiedenis van het Midden-Oosten. De herinneringen en politieke contacten die hij deelde met de Koerdische leider Abdullah Öcalan maakten hem tot een van de belangrijke actoren van de Koerdische politieke beweging.
Dat hij in heel Rojava en Koerdistan bekend stond als ‘Bavê Welat’ was een weerspiegeling van de sterke band die hij met de bevolking had opgebouwd. Zijn bescheiden persoonlijkheid, de dialogen die hij aanging met brede kringen en de contacten die hij onderhield met verschillende segmenten van de samenleving maakten hem niet alleen tot een leider, maar ook tot een verhalenverteller. Hij was een vertegenwoordiger van een standpunt dat de historische realiteit van de Koerden overbracht en via zijn politieke identiteit verklaarde: “We zullen onze eer niet opgeven.”
Het leven van Bavê Welat was een concreet voorbeeld van verzet en opoffering. Als vader van Şervan speelde hij een leidende rol, zowel binnen zijn familie als in de sociale strijd. De jaren die hij in Syrische gevangenissen doorbracht, maakten zijn verzet tegen onderdrukking en tirannie nog zichtbaarder. In die zin werd hij een diep gewortelde plataan in het geheugen van zijn volk.
Zijn leiderschap bleef niet beperkt tot de politieke sfeer. Zijn inspanningen om de eenheid onder de Koerden te waarborgen, zijn werk om de sociale solidariteit te versterken en de arbeid die hij vele jaren heeft verricht, hebben diepe sporen achtergelaten in het sociale weefsel van Rojava. Schrijvers, journalisten, dichters, commandanten, jongeren, ouderen, vrouwen, kinderen... de band die hij met alle geledingen van de samenleving opbouwde, maakte hem tot meer dan een gewone politieke figuur. Salih Muslim is door deze wereld gegaan en heeft een leven achtergelaten dat verweven is met strijd en een herinnering vol verhalen.
Voor hem was Kobanê niet alleen een stad, maar ook een symbool van verzet en wedergeboorte. Hij was een verteller die de hoop van een gewonde strijder, verdriet en verlangen in zijn woorden meedroeg. In de straten, wijken en dorpen van Rojava wordt zijn naam genoemd en worden herinneringen aan hem gedeeld.
Het overlijden van Bavê Welat vond niet alleen weerklank in Rojava, maar in een groot gebied, van Europese landen tot Turkije, van Zuid-Koerdistan tot alle delen van Syrië. Zijn foto's worden gedeeld, zijn herinneringen besproken en de erfenis die hij achterliet wordt opnieuw herdacht. Wat er na zijn dood wordt gezegd, verwijst niet alleen naar een leider, maar ook naar een periode, een herinnering en de geest van verzet van een volk.
Bavê Welat was een van de pioniers en meest invloedrijke Koerdische politici van de vorige eeuw. Ik zal hem altijd blijven herinneren, evenals de strijd die hij door de geschiedenis heen heeft gevoerd. Als leider van het Koerdische volk en de volkeren van de regio die met eer naar vrijheid zijn gestapt, zal hij voortleven in zowel onze herinnering als ons leven.
Auteur: Enes Yildiz
