De Koerdische politica Tuğba Hezer sprak over de sociale dimensie van het Vredes- en Democratisch Maatschappijproces, de rol van vrouwen in dit proces en de strijd voor vrouwenrechten. Hezer vestigde de aandacht op de uitsluiting van vrouwen uit besluitvormingsmechanismen in eerdere vredesprocessen en op de strijd van Koerdische vrouwen voor hun identiteit en taal. Ze zei dat vrouwen een directe stem en beslissingsbevoegdheid moeten hebben in onderhandelingen.
Hezer benadrukte de verwoesting die oorlog en sociale ongelijkheden in het leven van vrouwen veroorzaken, de ontkenning van de identiteit van vrouwen en hun uitsluiting van vredesprocessen.
Hezer zei: „Vrouwen dragen de zwaarste gevolgen van oorlog, conflicten en sociale ongelijkheden. Toch zijn beslissingen in vredesprocessen door de geschiedenis heen grotendeels zonder vrouwen genomen. De ontkenning van de identiteit van vrouwen in Turkije, en met name de strijd van Koerdische vrouwen om te mogen bestaan met hun eigen moedertaal, identiteit en als vrouw, kan niet los worden gezien van de verwoesting die door oorlog wordt veroorzaakt. Vrouwen ondervinden de verwoesting van oorlog en worden tegelijkertijd geconfronteerd met patriarchaal staatsgeweld. Wij strijden tegen deze ongelijkheden op elk gebied, van politiek en onderwijs tot het openbare en sociale leven.”
In dit proces is een andere aanpak nodig. We kunnen niet accepteren dat vrouwen louter worden behandeld als mensen wier eisen worden gehoord en namens wie beslissingen worden genomen. Als we het een onderhandelingstafel willen noemen, dan betekent een tafel zonder vrouwen dat de helft van de samenleving afwezig is. Vrouwen mogen niet alleen maar anderen laten spreken of beslissingen laten nemen namens hen. Ze moeten rechtstreeks deelnemen als actieve subjecten.
Vrede is niet louter het zwijgen van wapens of het einde van conflicten. Vraagstukken rond identiteit, het vermogen van vrouwen om vrij te leven, gelijkwaardig burgerschap, moedertaal, onderwijs, arbeid en het openbare leven maken ook deel uit van vrede. We kunnen niet spreken van echte vrede wanneer het recht op leven van vrouwen niet gewaarborgd is, hun identiteit niet erkend wordt en zij niet vrij kunnen leven. De vrijheid van vrouwen mag niet worden behandeld als een kwestie die pas aangepakt moet worden nadat vrede is bereikt. Het moet vanaf het begin een van de fundamentele doelstellingen van het proces zijn.
Turkije kampt met ernstige obstakels die moeten worden overwonnen op het gebied van democratie, rechten en vrijheden, de rechtsstaat, vrijheid van meningsuiting en rechtvaardigheid. Er ligt een lange strijd voor ons, van het waarborgen van moedertaalrechten en gelijkwaardig burgerschap tot de vrijheid van vrouwen en sociale vrijheden. We moeten deze strijd samen met alle democratische geledingen van de samenleving, en met name vrouwen, voortzetten. Een democratische oplossing voor de Koerdische kwestie, de vrijheid van vrouwen en de democratisering van Turkije zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden."
'De afgelopen twee jaar stonden in het teken van afwachten'
Tuğba Hezer wees op de verschillen tussen de aanpak van de staat en de verwachtingen van vrouwen, Koerden en democratische kringen gedurende de twee jaar dat het proces heeft geduurd. Ze zei dat het perspectief van een democratische samenleving nog niet voldoende in de hele samenleving was verankerd.
Hezer evalueerde het werk dat in deze periode is verricht en de tekortkomingen die aan het licht zijn gekomen: „Als we kijken naar wat we de afgelopen twee jaar hebben gedaan, zie ik dat we in zekere zin een periode van afwachten hebben doorgemaakt. Dit betekent niet dat er niets is gedaan. Er zijn enorme inspanningen geleverd en waardevolle bijdragen geleverd. Er hebben zeer belangrijke conferenties, bijeenkomsten en vergaderingen plaatsgevonden. Twee jaar is echter een lange tijd om iets op te bouwen, vooruitgang te boeken en bredere lagen van de samenleving te bereiken.
Als we kijken naar de aanpak van de staat en de regering, zien we dat zij het proces voornamelijk benaderen vanuit het perspectief van ontwapening en ontbinding. De verwachtingen van Koerden, vrouwen, linkse, socialistische en democratische kringen hebben echter betrekking op een democratische oplossing voor de Koerdische kwestie, democratisering en de opbouw van een democratische samenleving. Het is duidelijk dat de staat en de regering geen politieke wil hebben getoond voor democratische transformatie en geen concrete stappen in die richting hebben gezet. Er worden zelfs geen stappen ondernomen om ervoor te zorgen dat vrede in de samenleving wortel schiet. In Turkije blijven er problemen bestaan op het gebied van democratie, grondrechten en vrijheden, rechtvaardigheid en vrijheid van meningsuiting.
Er zijn tal van maatregelen die genomen zouden kunnen worden zonder te wachten tot de kaderwet van kracht wordt, maar de staat blijft een houding van hardnekkige passiviteit aannemen. De retoriek van een eeuw lang ontkenningsbeleid wordt nog steeds herhaald in de media en het politieke discours, en de Koerdische kwestie wordt nog steeds afgeschilderd als een kwestie van terrorisme.
Wij bekritiseren de aanpak van de regering, maar we zijn er ook niet in geslaagd een platform te creëren dat breed genoeg is om ons eigen perspectief op de agenda te zetten en dit in de samenleving te verankeren. We moeten het perspectief van de democratische samenleving onder de aandacht brengen bij bredere lagen van de samenleving, onze eigen agenda ontwikkelen en ons daar rond organiseren op basisniveau. Om dit te bereiken, moeten we een gemeenschappelijk democratisch platform versterken dat ons in staat stelt samen te werken met verschillende lagen van de samenleving, in plaats van ons te beperken tot onze eigen strijdgebieden.”
'De wil van de staat voor democratische transformatie is belangrijk'
Hezer benadrukte dat er nu concrete stappen nodig zijn in de aanpak van het proces door de staat, en onderstreepte dat een oplossing niet beperkt mag blijven tot ontwapening.
Hezer zei: „Het is moeilijk te zeggen dat de staat en de regering tot nu toe blijk hebben gegeven van een oprechte bereidheid om een democratische oplossing voor de Koerdische kwestie na te streven. Wat de staat tot dit proces heeft gebracht, was niet zozeer de wens om de kwestie op te lossen, als wel de noodzaak daartoe. Er is een verschil tussen iets willen oplossen en gedwongen zijn het op te lossen vanwege de omstandigheden. Dat zien we in de praktijk.
Een streven naar een democratische oplossing vereist stappen in de richting van democratisering, waarborgen voor rechten en vrijheden, en echte transformatie. Toch wordt het proces voortdurend gereduceerd tot louter ontwapening. Dit zorgt voor onzekerheid.
We mogen onze hele discussie niet beperken tot de vraag of de staat oprecht of betrouwbaar is. Door de geschiedenis heen zijn Koerden vooruitgekomen door te vertrouwen op hun eigen wil, georganiseerde kracht en de waarden die zij zelf hebben gecreëerd. Ook vandaag moeten we onze eigen kracht, organisatie en maatschappelijke fundamenten versterken. We kunnen vooruitkomen, niet door af te wachten wat de staat zal doen, maar door onze eigen strijd en vastberadenheid te versterken en gemeenschappelijke grond voor de strijd te creëren met verschillende geledingen van de samenleving."
'De onderhandelingstafel put haar kracht uit de sociale strijd'
Hezer benadrukte welke maatschappelijke groeperingen vertegenwoordigd zijn in de onderhandelingen die op Imrali plaatsvinden, en het belang van maatschappelijke organisatie bij het versterken van die vertegenwoordiging.
Hezer zei: "Er is een onderhandelingstafel op Imrali. Aan de ene kant zit de staat, terwijl aan de andere kant de wil van het Koerdische volk zit, vertegenwoordigd door de Koerdische volksleider Abdullah Öcalan. Maar die tafel bestaat uit meer dan alleen twee partijen. Het Koerdische volk is erbij, net als de alevieten, verschillende volkeren en geloofsovertuigingen, vrouwen, arbeiders en de ecologische beweging. We kunnen resultaten boeken in de mate waarin we die tafel versterken.
Om dit te bereiken, moeten we de maatschappelijke fundamenten voor vrede en een democratische samenleving leggen, waar we ook wonen, in heel Turkije en daarbuiten, zonder op anderen te wachten. Dit betekent ook dat we een ruimte moeten creëren waar verschillende geledingen van de samenleving hun eigen eisen en gezamenlijke verwachtingen kunnen uiten, en waar de democratische politiek sterker kan worden.
De kracht van de onderhandelingstafel komt niet uitsluitend voort uit de gesprekken die daar plaatsvinden. Hoe beter georganiseerd en krachtiger de maatschappelijke krachten achter die tafel zijn, hoe sterker hun vertegenwoordiging zal zijn.”
'Geweld tegen vrouwen gaat door tijdens het vredesproces'
Tuğba Hezer wees op de tegenstrijdigheid dat er over vrede en een democratische samenleving wordt gesproken terwijl de aanvallen op het recht van vrouwen op leven voortduren. Ze beschreef patriarchaal staatsgeweld als een van de belangrijkste obstakels voor de strijd van vrouwen voor vrijheid.
Hezer zei: „Hoe kunnen we spreken over vrede en een democratische samenleving terwijl de oorlog tegen de vrijheid van vrouwen voortduurt? De basisvoorwaarden voor vrede bestaan niet in een samenleving waar zelfs het recht op leven van vrouwen niet gewaarborgd is. Enerzijds wordt er gesproken over vrede en een democratische samenleving, terwijl anderzijds het geweld tegen vrouwen, het patriarchale staatsgeweld en de inmenging in het leven van vrouwen voortduren. Staatsgeweld houdt zichzelf in stand via verschillende mechanismen. Aanvallen op de oppositie en de pers gaan door, terwijl vrouwen te maken hebben met systematisch geweld. Daarom hebben wij vrouwen een sterkere, bredere en beter georganiseerde strijd nodig. De vrijheid van vrouwen is een van de fundamentele voorwaarden voor de democratisering van de samenleving. We moeten daarom de basis van de gezamenlijke strijd versterken met vrouwenorganisaties, democratische instellingen en alle geledingen van de samenleving.”
'In september zijn 28 vrouwen vermoord'
Hezer vestigde de aandacht op de aanhoudende moorden op vrouwen, de onzichtbaarheid van vrouwenarbeid en het geweld dat vrouwen ondergaan onder het mom van het beschermen van het gezin. Ze zei dat er in september 28 vrouwen waren vermoord.
Hezer zei ook: „Elke maand worden we geconfronteerd met een nieuwe golf van vrouwenmoorden. Alleen al in september zijn 28 vrouwen vermoord. Het werk van vrouwen wordt genegeerd. Onder het mom van de bescherming van het gezin worden vrouwen blootgesteld aan huiselijk geweld en wordt hen belet zeggenschap te hebben over hun eigen leven. Beslissingen die worden genomen door de rechterlijke macht, de staat, de regering en openbare instellingen houden een mentaliteit in stand waarin vrouwen worden genegeerd.
Het patriarchale staatsgeweld neemt met de dag toe. Onder deze omstandigheden moeten we onze strijd intensiveren om het recht van vrouwen op leven, arbeid en identiteit te verdedigen. Deze strijd maakt ook deel uit van de gezamenlijke strijd om een democratische samenleving op te bouwen. We kunnen niet spreken van een democratische samenleving zonder vrijheid voor vrouwen.”
'De vrijheid van vrouwen is een fundamenteel strijdterrein'
Tuğba Hezer zei dat de strijd voor een democratische oplossing van de Koerdische kwestie, de democratisering van Turkije en de vrijheid van vrouwen niet kon worden uitgesteld in een tijd waarin overal ter wereld oorlogen en conflicten voortduren.
Hezer vervolgde: "We strijden voor vrede, vrijheid en democratie temidden van oorlogen over de hele wereld, in een tijd waarin verwacht wordt dat deze oorlogen zich nog verder zullen verdiepen. Hoewel dit misschien tegenstrijdig lijkt, is het juist op zo’n moment, nu de mensheid op de rand van zo’n immense vernietiging staat, dat onze strijd doorslaggevend zal zijn. We hebben een lange en moeilijke strijd voor de boeg. We moeten deze weg samen bewandelen met alle democratische geledingen van de samenleving, met name vrouwen, en de ruimte voor gezamenlijke strijd vergroten. Het veranderen van de huidige situatie moet onze gezamenlijke verantwoordelijkheid worden.
Vrouwen hebben de zwaarste last gedragen – en blijven die dragen – van een eeuw van ontkenningsbeleid en vijftig jaar conflict. Nu wordt er een hoofdstuk afgesloten en zetten we onze reis voort om een nieuw hoofdstuk te openen. Toch drukken de pijn, het verdriet en de woede uit het verleden nog steeds zwaar op onze schouders. De Vredesmoeders in Koerdistan dragen de diepste van deze wonden in hun hart. Hoewel we hen vrede verschuldigd zijn, zijn ze naar Ankara gegaan om de stilte te doorbreken. De vraag die we onszelf moeten stellen is niet alleen hoe de staat op hun oproep zal reageren, maar ook in hoeverre hun actie onze eigen stilte zal doorbreken.
Want als de Vredesmoeders, ondanks al hun lijden en alles wat ze hebben meegemaakt, met hun laatste krachten op pad gaan en honderden kilometers afleggen om de stem van de vrede te laten horen, dan kunnen wij ons niet langer de luxe veroorloven om af te wachten, aan de zijlijn te blijven staan om alleen maar kritiek te leveren of het vertrouwen te verliezen. We moeten de vredeswil die zij in zich dragen versterken en gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor deze inspanning op ons nemen."
