De situatie in Shengal en de Yezidi-gemeenschap, die in 2014 het slachtoffer werd van een brute slachtpartij, staat opnieuw in de schijnwerpers. Zowel binnen de Yezidi-gemeenschap als in de publieke opinie blijft de herinnering aan vroegere uitroeiingsdecreten levendig, en velen zien en voelen dat de Yezidi's in deze periode van regionale hervormingen opnieuw met de dreiging van een nieuwe genocide worden geconfronteerd.
Net zoals ISIS na een bijeenkomst in juni 2014 in Amman, de hoofdstad van Jordanië, op het terrein werd losgelaten en de regio door grootschalige wreedheden gewelddadig werd hervormd, zouden soortgelijke bijeenkomsten en overeenkomsten nu weer op de agenda staan. Nu het Syrische strijdtoneel is overgedragen aan Hayat Tahrir al-Sham (HTS) en er plannen worden besproken voor interventies tegen Irak en Iran, bevindt de situatie van Shengal en de Yezidi-gemeenschap zich op een uiterst gevoelig en kritiek punt.
De huidige ontwikkelingen houden ongetwijfeld verband met bredere regionale dynamieken. Plannen en manoeuvres gericht tegen Rojava, die worden omschreven als een “tweede 15 februari-samenzwering”, worden gezien als een voortzetting van de pogingen tot genocide in Shengal. De situatie in Shengal is dus niet lokaal of tijdelijk, maar weerspiegelt de eerste fase van een strategisch programma dat is gebaseerd op regionale plannen.
Het doel is om de bevolking van Shengal weerloos achter te laten
Zoals uitgebreid in de pers is gemeld, heeft het Iraakse leger zijn activiteiten in het gebied rond Shengal aanzienlijk opgevoerd, met name na uitspraken van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan. Hoewel deze mobilisatie deels is gepresenteerd als grensbeveiliging langs de grens tussen Syrië en Irak, heeft zij in feite geleid tot een militaire opstelling die Shengal volledig omsingelt.
Pogingen om nieuwe militaire controleposten in het binnenland van Shengal in te stellen en een ontwapeningscampagne in Shengal te lanceren op een moment dat de dreigingen tegen de regio toenemen, hebben niets te maken met de bescherming van Shengal of de yezidi-gemeenschap. Integendeel, ze komen erop neer dat de bevolking van Shengal weerloos wordt achtergelaten.
Om deze reden hebben de inwoners van Shengal verklaard dat zij hun zelfverdediging aan niemand zullen overdragen, aangezien zij zich volledig bewust zijn van dit beleid en de gevaren die het met zich meebrengt.
De historische herinnering van de yezidi-gemeenschap blijft levendig. In 1973-1974, tijdens het bewind van Saddam Hoessein, werden de yezidi's ontwapend en vervolgens uit hun bergdorpen verdreven en hervestigd in collectieve kampen in de vlakte, bekend als “mujamma'at”. Voorafgaand aan de genocide van 2014 werden de verdedigingsmiddelen van de yezidi-gemeenschap opnieuw weggenomen door de Koerdische Democratische Partij (KDP) en het Iraakse leger, waarna de aanvallen van ISIS begonnen.
De maatregelen die door de Turkse staat worden opgelegd, tot op zekere hoogte door Irak worden aanvaard en binnen een breder planningskader in praktijk worden gebracht, komen in wezen neer op de ontwapening van de zelfverdedigingstroepen van Shengal, namelijk de Verzetseenheden van Shengal en de Vrouwelijke Verzetseenheden van Shengal, evenals de interne veiligheidstroepen (Asayish). Ze zijn ook bedoeld om de verdedigingsstrijdkrachten van Shengal op verschillende manieren te verspreiden en Shengal en de yezidische gemeenschap zonder bescherming achter te laten. Mocht dit gebeuren, dan wordt verwacht dat ook de democratische instellingen die de yezidische gemeenschap met enorme inspanningen en offers na de genocide heeft opgebouwd, zullen worden ontmanteld.
Het fundamentele doel is dan ook om Shengal zonder zelfverdediging en zonder zelfbestuur achter te laten, waardoor het opnieuw kwetsbaar wordt voor nieuwe genocidale aanvallen. Berichten in de pers over “invallen in huizen door het Iraakse leger en het inzamelen van wapens” hebben geen betrekking op individuele vuurwapens. Ze dienen veeleer om een sociale basis te creëren voor een plan om de zelfverdedigingsstrijdkrachten van Shengal te ontwapenen en de zelfverdedigingsstructuur te ontmantelen, terwijl het werkelijke doel wordt verhuld door te doen alsof “er ongeregistreerde wapens in huizen zijn en het Iraakse leger deze alleen maar inzamelt en registreert”.
Irak wil Shengal opofferen voor smerige deals
De bendeactiviteiten langs de grens tussen Syrië en Irak zijn geïntensiveerd, terwijl tienduizenden strijders, van overblijfselen van de voormalige Baath-structuur tot soennitische salafistische groeperingen, binnen Irak worden georganiseerd voor mogelijke mobilisatie in de komende periode. In deze context komen de pogingen om de zelfverdedigingstroepen van Shengal te ontmantelen neer op een poging om de genocide van 2014 te voltooien.
In plaats van verantwoording af te leggen aan de gemeenschap van Shengal voor zijn verantwoordelijkheid in de genocide van 2014, en terwijl het nog steeds weigert die genocide te erkennen, creëert de Iraakse staat de basis voor nieuwe aanvallen. Bepaalde actoren binnen de huidige Iraakse regering en het leger willen Shengal opofferen voor smerige berekeningen en deals.
Op dit moment wordt Shengal bedreigd door tienduizenden soennitische salafistische groeperingen en wordt het ook omsingeld door het Iraakse leger. De huidige inzet van het Iraakse leger in Shengal is geenszins bedoeld om de yezidi-gemeenschap of de bevolking van Shengal te beschermen. Als dat het geval was, zou Shengal niet onderworpen zijn aan zo'n strenge blokkade, noch zouden er pogingen worden ondernomen om de zelfverdedigingstroepen te ontmantelen die Shengal vanaf het moment van de genocide tot op heden tegen hoge kosten hebben beschermd.
Als Irak zelf zo ernstig wordt bedreigd en Bagdad feitelijk belegerd wordt, wat heeft het dan voor zin om Shengal te belegeren? In plaats van Shengal te omsingelen, zou Irak moeten samenwerken met de zelfverdedigingstroepen van Shengal, de Shengal Resistance Units, de Women's Shengal Resistance Units en de interne veiligheidstroepen, hun legitimiteit moeten erkennen en gezamenlijk optreden tegen alle bedreigingen. Het huidige beleid om Shengal te belegeren is duidelijk een gevaarlijk plan.
Heeft de Iraakse staat dit plan goedgekeurd, of proberen bepaalde kringen binnen de regering en het leger het in samenwerking met de Turkse staat uit te voeren? De antwoorden op deze vragen zullen naar verwachting in de nabije toekomst duidelijker worden.
Er is ook sprake van een intensivering van de activiteiten van de Turkse Nationale Inlichtingendienst (MIT) in het veld, evenals van gezamenlijke operaties van de Iraakse staat en de Turkse staat ter plaatse. De afgelopen weken zijn de activiteiten van de MIT in het gebied rond Mosul, met Bashiqah (Başîqa) als belangrijkste centrum, toegenomen. Leden van de MIT zouden telefonisch contact hebben opgenomen met bepaalde personen in Shengal, met name met personen die werkzaam zijn bij het autonome bestuur en democratische instellingen, om hen verschillende voorstellen te doen en hen te dwingen als agenten te gaan werken.
Daarnaast worden er psychologische operaties tegen de bevolking uitgevoerd via speciale oorlogsmedia. Zo zijn er bijvoorbeeld beelden verspreid die met behulp van kunstmatige intelligentie zijn gegenereerd en die ten onrechte suggereren dat het Turkse leger een militaire basis op de berg Shengal zal vestigen. Met andere woorden, naast militaire en inlichtingenactiviteiten worden er ook speciale oorlogsmiddelen ingezet tegen Shengal.
Een renaissance van de Yezidi's na de genocide
Ondanks al deze bedreigingen en complotten heeft de yezidi-gemeenschap herhaaldelijk haar standpunt van verzet en vastberadenheid kenbaar gemaakt. Nu er pogingen worden ondernomen om 2014 te herhalen, zeggen de Yezidi's: “Wij, als Yezidi's, zijn niet langer de weerloze en ongeorganiseerde Yezidi's van die periode.” Met andere woorden, de Yezidi-gemeenschap benadrukt dat zij over een bepaald niveau van bewustzijn, vastberadenheid en vastberadenheid beschikt om zich tegen deze complotten en samenzweringen te verzetten. De wil om hun land, geloof, cultuur en instellingen te verdedigen blijft sterk onder de Yezidi's. De bevolking van Shengal heeft duidelijk gemaakt dat zij de huidige plannen niet zal accepteren, dat zij haar land zal verdedigen en dat zij niet weer weerloos en ongeorganiseerd zal blijven zoals zij ooit was.
De autonome regering van Shengal heeft ook verklaard dat zij, met het oog op het dwarsbomen van de plannen van de Turkse staat, streeft naar een dialoog en oplossingsgerichte onderhandelingen met de Iraakse staat en regering, en dat er op basis hiervan momenteel bepaalde initiatieven worden genomen. Hoewel de Yezidische gemeenschap van Shengal zich bereid heeft getoond om bestaande administratieve, politieke en militaire kwesties op te lossen binnen het kader van de Iraakse grondwet, is het de Iraakse staat die Shengal buiten de wet blijft houden en de rechten van de Yezidi's blijft ontkennen.
De komende dagen zullen uitwijzen of Irak, dat Shengal in 2014 aan ISIS heeft overgeleverd, de Yezidi-gemeenschap opnieuw zal blootstellen aan genocidale aanvallen, of dat het eindelijk de fundamentele rechten van de yezidi-gemeenschap zal erkennen, met als belangrijkste het recht op zelfverdediging.
Wat de uitkomst ook moge zijn, de yezidi-gemeenschap, met al haar instellingen en structuren, zal zich verzetten tegen elk plan van genocide en zich niet opnieuw laten meeslepen in de greep van uitroeiing. Zoals Abdullah Öcalan heeft gezegd: “De Yezidi's zullen van genocide naar een Yezidi-renaissance stromen.”
Auteur: Merwan Zerdeşt
