- Noord-Koerdistan
De medevoorzitter van de Juristenvereniging ÖHD, Ekin Yeter, heeft opgeroepen tot de goedkeuring van een wettelijk kader voor het proces naar vrede en een democratische samenleving. De ontwikkelingen tot nu toe hebben weliswaar geleid tot een grotendeels conflictvrije situatie, maar zijn niet omgezet in politieke en juridische hervormingen.
Yeter wees er tegenover ANF Nieuwsagentschap op dat de Koerdische bevrijdingsbeweging met Abdullah Öcalans “Oproep voor vrede en een democratische samenleving” en de daaropvolgende stappen om de gewapende strijd te beëindigen, duidelijk heeft gemaakt dat zij bereid is voor een nieuwe fase in het proces om de Koerdische kwestie op te lossen. “De videoboodschap die Abdullah Öcalan heeft gepubliceerd en de daaropvolgende ceremonies voor de vernietiging van wapens waren zeer ingrijpende stappen. Daarna zijn in veel delen van Koerdistan en Turkije belangrijke voorwaarden gecreëerd voor een conflictvrije situatie”, aldus Yeter.
“Conflictvrij zijn is nog geen vrede”
Volgens de juriste bevindt het proces zich momenteel nog steeds op het niveau van een „negatieve vrede“. Hoewel de gewapende conflicten grotendeels zijn gestaakt, ontbreken de politieke en juridische voorwaarden voor een duurzame vrede nog steeds. “Het tot stand brengen van een conflictvrije situatie kan worden omschreven als negatieve vrede. Positieve vrede begint daar waar collectieve rechten, gelijkwaardige burgers, democratische participatie en politieke organisatie wettelijk worden gewaarborgd”, verklaarde Yeter.
Het enige concrete initiatief van overheidsinstellingen tot nu toe was de instelling van een commissie in het Turkse parlement. Verder zijn er geen stappen ondernomen die de overgang van een conflictvrije situatie naar een democratisch en politiek oplossingsproces mogelijk zouden hebben gemaakt. „Vandaag de dag bevinden we ons in een toestand van afwachten en uitstel van vrede”, aldus Yeter.
Kritiek op het uitblijven van maatregelen van de staat
De ÖHD-voorzitter legt de verantwoordelijkheid voor de huidige stagnatie vooral bij de overheidsinstellingen. Terwijl er van Koerdische kant concrete stappen zijn ondernomen, ontbreekt er nog steeds een juridisch en politiek kader voor de volgende fase van het proces. Tegelijkertijd wees Yeter op de ingrijpende omwentelingen in het Midden-Oosten. De ontwikkelingen in Syrië, Iran en andere delen van de regio zouden er in belangrijke mate toe hebben bijgedragen dat de Koerdische kwestie en de zoektocht naar een politieke oplossing opnieuw op de agenda zijn gezet. “De huidige ontwikkelingen in het Midden-Oosten laten zien dat de bestaande nationale staatsstructuren in een diepe crisis zijn beland. Tegen deze achtergrond is de oplossing van de Koerdische kwestie een strategische noodzaak geworden”, zei ze.
“Het recht op hoop is geen onderhandelingsmiddel”
Met het oog op het debat over het zogenaamde recht op hoop benadrukte Yeter dat de toepassing daarvan niet afhankelijk mag worden gemaakt van het verloop van het huidige proces. Het recht op hoop verwijst naar de mogelijkheid om levenslange gevangenisstraffen te herzien en is gebaseerd op uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM), dat een gevangenisstraf tot aan de dood zonder reële kans op vrijlating als een schending van fundamentele mensenrechten heeft beoordeeld.
“Het recht op hoop is lang voor het huidige proces bevochten door het juridische werk van Abdullah Öcalan, zijn advocaten en talrijke mensenrechtenorganisaties”, zei Yeter. Als Turkije zijn verplichtingen uit hoofde van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) wil nakomen, moet het de desbetreffende uitspraken uitvoeren, ongeacht politieke ontwikkelingen.
De statuskwestie als kern van de oplossing
Yeter sprak zich bijzonder duidelijk uit over de kwestie van een politieke status voor de Koerdische bevolking. De discussie over de rol van Abdullah Öcalan, het juridische kader van het proces en de democratische erkenning van de Koerden zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. “De kwestie van de status is een van de centrale punten van dit proces. Het gaat om de status van de belangrijkste gesprekspartner, om de juridische status van het proces en om de status van het Koerdische volk”, verklaarde ze. Een volk dat al eeuwenlang in deze regio leeft, mag niet permanent verstoken blijven van politieke en democratische erkenning.
Oproep tot een proceswet
Yeter noemde het creëren van een wettelijk kader voor het lopende proces de belangrijkste taak op korte termijn. „Allereerst moet het proces juridisch worden gedefinieerd en gewaarborgd. De betrokkenen hebben rechtszekerheid nodig, en er is een proceswet nodig", zei ze. Een dergelijk kader moet regelingen bevatten voor de politieke participatie van voormalige guerrillastrijders, overgangsregelingen voor lopende procedures en juridische garanties voor de voortzetting van het proces. Het doel moet zijn om de ontstane conflictvrijheid duurzaam te verankeren in democratische politiek en het recht.
Uitnodiging tot deelname aan conferentie
Tot slot wees Yeter op de voorbereidingen voor de „Conferentie van democratische Koerdische juristen”, die op 4 en 5 juli in Amed (Turks: Diyarbakır) zal plaatsvinden onder het motto „Vrede, vrijheid en status”. Daar zullen onder andere kwesties als een democratische grondwet, maatschappelijk zelfbestuur en een politieke oplossing voor de Koerdische kwestie worden besproken.
“De centrale vraag die we ons stellen is hoe het huidige centralistische en monistische systeem, dat noch rechterlijke onafhankelijkheid noch lokale democratie garandeert, zich kan ontwikkelen tot een democratische republiek. We willen deze discussie uitgebreid voeren – ook vanuit ecologisch en vrouwenpolitiek perspectief”, aldus Yeter. De ÖHD-voorzitter riep juristen en democratische krachten op om deel te nemen aan de debatten van de conferentie.
Bron: ANF
