Mustafa Karasu, lid van de Uitvoerende Raad van de Unie van Koerdische Gemeenchappen (KCK), besprak de ontwikkelingen in Koerdistan, Turkije en het Midden-Oosten tijdens een speciale uitzending op Medya Haber.
Verwijzend naar het lopende proces van „Vrede en Democratische Samenleving” merkte Karasu op dat de beweging de nodige stappen had gezet, maar dat de Turkse staat zich nog steeds verzette. Hij zei dat een eeuwenoud probleem als de Koerdische kwestie niet kon worden opgelost met oude wetten, een verouderd juridisch kader of een verouderde politieke aanpak.
Karasu herinnerde eraan dat de bestaande wetten er niet in waren geslaagd de kwestie op te lossen, wat tot decennia van conflict had geleid, en benadrukte dat er nieuwe wetten moeten worden aangenomen die vrijheid garanderen om het probleem op te lossen.
Dit is het eerste deel van het interview.
De leider van het Koerdische volk, Abdullah Öcalan, stuurde een boodschap naar de conferentie over vrede en democratische integratie die in Londen werd gehouden. Een opvallende constatering in deze boodschap was dat als de republiek niet democratisch wordt, ook democratische integratie niet tot stand zal komen. Hoe moet dit worden begrepen?
Nu spreken we over democratische integratie en eenwording. De eenwording van twee zaken: de eenwording van het Koerdische volk met de staat en met het Turkse volk op democratische basis. En wat is deze democratische basis? Die zal berusten op de erkenning van de fundamentele, democratische rechten van het Koerdische volk. Enerzijds gaat het om integratie, anderzijds om democratie. Zonder democratie kan er geen integratie zijn. In dit opzicht is lokale democratie een absolute voorwaarde. Alle obstakels waarmee de Koerden worden geconfronteerd – met betrekking tot hun taal, cultuur en identiteit – moeten worden weggenomen. Democratische integratie is in feite de democratisering van de republiek. In tegenstelling tot wat sommigen beweren – dat democratische integratie kan worden bereikt zonder enige erkenning van de rechten, eisen of juridische aanspraken van de Koerden – bestaat zoiets niet. Wij streven dit niet uitsluitend na voor de Koerden. Rêber Apo (Abdullah Ocalan) streeft het evenmin uitsluitend na voor de Koerden. Wij kunnen democratie niet alleen voor onszelf eisen. Democratisering eisen betekent dat voor iedereen eisen. Rêber Apo heeft dit duidelijk gemaakt. Het is voor de alevieten, voor vrouwen, voor arbeiders en voor het milieu. Het is niet zo dat integratie slechts een overeenkomst is tussen de Koerden en de staat. Alle gemeenschappen zullen hiervan profiteren. Democratische integratie is noodzakelijk voor alle gemeenschappen. Het is ook noodzakelijk voor de alevieten. De vrijheid van geloof van de alevieten en hun democratische rechten moeten worden erkend. Dat is wat democratische integratie inhoudt. Er bestaat niet zoiets als een gecentraliseerde, allesbeheersende integratie – zo’n integratie bestaat niet. Integratie betekent niet dat men het beleid moet accepteren dat de Turkse staat tot nu toe heeft gevoerd. Dat is niet wat Rêber Apo bedoelt met democratische integratie. Het is een integratie voor alle onderdrukte etnische en religieuze gemeenschappen. Zij zullen allemaal deel uitmaken van deze democratisering.
Democratisering is niet gebonden aan bepaalde personen of een bepaalde groep. Zo moet het niet worden opgevat. De democratie en democratisering zoals wij die begrijpen, gelden voor alle gemeenschappen. Het gaat om de democratisering van de Republiek; het gaat om een democratisch Turkije. Dit moet precies op deze manier worden begrepen. Alle andere interpretaties zijn pure onzin. Er is geen behoefte aan demagogie. Dit is een geweldloze oplossing. Want een geweldloze oplossing is noodzakelijk voor Turkije, en ook voor ons. Het is geen oplossing waarbij een afzonderlijke natiestaat wordt opgericht. Dat idee hebben we losgelaten. Maar democratische integratie betekent niet dat men zich aan de staat onderwerpt; het betekent zeker niet dat de fundamentele democratische rechten van de Koerden worden opgegeven. Niemand mag dit verkeerd begrijpen. Integratie betekent evenmin dat iemand ergens heen gaat, ambtenaar wordt of als staatsfunctionaris gaat werken – zo werkt democratie niet, en integratie evenmin. Integratie is een overeenkomst met de samenleving. Het is een compromis dat met de samenleving is bereikt. Het is de erkenning van de fundamentele rechten van de samenleving. In wezen is het de erkenning van lokale democratie. Dit geldt zowel voor Turkije als voor Rojava en alle andere delen van Koerdistan.
Democratische integratie betekent niet dat iemand ergens heen gaat, namens anderen spreekt, ambtenaar wordt of regeringsbevoegdheden op zich neemt – dat is geen democratische integratie. Worden de democratische grondbeginselen niet erkend in de rechten van de samenleving? Bestaat er lokale democratie? Dat is integratie. Integratie moet overal goed worden begrepen – in elk deel van Koerdistan. Alle praktijken of benaderingen die hiervan afwijken, zijn helemaal geen integratie. Wat zouden dat dan kunnen zijn? Het zou de uitvoering van volstrekt verouderd beleid kunnen zijn. Het zou de voortzetting van een beleid van overheersing over de Koerden kunnen zijn. In Rojava horen we dat onderwijs in de moedertaal beperkt zal worden tot drie keuze-uren per week – zou zoiets mogelijk zijn? Dat kan niet. Het Koerdische volk accepteert dit niet, en wij staan volledig achter dat standpunt. Dat standpunt moet worden gehandhaafd. Er mogen geen concessies worden gedaan aan dat standpunt. Iedereen die concessies doet aan dat standpunt, zal ter verantwoording worden geroepen – historisch ter verantwoording. Het volk heeft meer dan tien jaar onderwijs in de moedertaal genoten – nu wordt van hen verwacht dat ze het Koerdisch opgeven en overschakelen op het Arabisch. Zou zoiets mogelijk zijn? Democratische integratie moet in het algemeen echt goed worden begrepen.
Op 10 augustus van dit jaar werd de zogenaamde ‘kaderwet’ aangenomen door de Grote Nationale Vergadering van Turkije. Hoewel het publiek verwachtte dat het proces in een stroomversnelling zou komen, verliep het opnieuw tergend langzaam, net als bij eerdere gelegenheden. Velen hadden gewezen op de opening van het parlement, en nu het parlement in zitting is: verwacht u enige vooruitgang of versnelling in het proces? Wat is uw prognose?
Na de wet van 10 augustus hadden er serieuze ontwikkelingen moeten volgen. Dat was de verwachting van de hele samenleving. Tot aan de wet van 10 augustus was er sprake geweest van discussie, onderhandelingen en evaluatie. Na 10 augustus was het tijd om over te gaan tot uitvoering. Maar hoewel er sinds 10 augustus al twee maanden zijn verstreken, is er eigenlijk nog niet veel vooruitgang geboekt. Wij hebben ons steentje bijgedragen en blijven dat doen. We hebben stappen ondernomen die geen enkele andere beweging of kracht heeft gezet in delen van de wereld waar soortgelijke kwesties spelen. Het publiek is zich hiervan bewust. We hebben stappen ondernomen en zetten onze aanpak voort. We hebben verklaard dat we de gewapende strijd tegen Turkije hebben beëindigd. We hebben aan alle vereisten hiervoor voldaan. Nu kan niemand in Turkije nog beweren dat de PKK of de Koerdische vrijheidsbeweging een bedreiging voor hen vormt. We hebben alle mogelijke stappen ondernomen om dergelijke retoriek zinloos te maken. Maar al deze stappen zijn altijd eenzijdig gebleven.
Welke maatregelen heeft de Turkse staat genomen? Zijn er, afgezien van incidentele ontmoetingen met Rêber Apo, daadwerkelijk stappen ondernomen? Er is in het parlement een commissie ingesteld, die een rapport heeft ingediend. Er is een wet aangenomen. Maar dit alles is bij woorden gebleven. Er zijn geen tastbare resultaten geboekt. Wij hebben ons deel gedaan. We hebben alle mogelijke stappen ondernomen om de diverse bedreigingen aan te pakken waarvan zij beweren dat wij die vormen. Zij kunnen dergelijke uitspraken niet langer doen. Er is geen rechtvaardiging meer om geen actie te ondernemen. Maar het gebeurt niet; er wordt nog steeds getreuzeld. Het parlement had vrijheidswetten moeten aannemen. Hoe zal dit probleem worden opgelost? Kan er vooruitgang worden geboekt met de oude wetten, het oude rechtssysteem en de oude politieke mentaliteit? Is er een situatie ontstaan die het oude wettelijke kader en de oude politieke mentaliteit overstijgt? Dit probleem is immers juist ontstaan vanwege de oude wetten. Aangezien de huidige wetten er niet in zijn geslaagd de kwestie op te lossen, is er een decennialang klimaat van conflict ontstaan. Nu zullen de oude wetten niet veranderen, de oude mentaliteit niet veranderen en de oude manier van denken niet veranderen. Hoe gaat dit werken? Hoe zal dit probleem worden opgelost?
Er moeten wetten worden aangenomen die vrijheid waarborgen. Zijn er wetten aangenomen die democratische politiek mogelijk maken? Zijn de voorwaarden voor vrije, democratische politiek aanwezig? Bovendien worden er nog steeds mensen gearresteerd. Er vinden arrestaties plaats die gericht zijn tegen de oppositie, en de curatoren zijn nog steeds aan de macht. Hoe denken ze dat dit goed kan aflopen? In dit opzicht moet het parlement echt actie ondernemen. En het parlement bestaat niet alleen uit de regeringscoalitie tussen de AKP en de MHP. Er zijn ook andere partijen. De Koerdische kwestie is een probleem voor heel Turkije; het is niet het probleem van één enkele partij. De oppositie klaagt en uitte haar grieven. Zet een stap in de richting van een oplossing voor de Koerdische kwestie; strijd ervoor. De oppositie kan niet alleen kritiek uiten op de regeringspartij, maar zelf niets ondernemen. Als de regeringspartij niet de juiste aanpak hanteert, dan moet de oppositie dat wel doen. Zij moet aandringen op de invoering van democratiseringswetten. Zij moet meer verantwoordelijkheid nemen. Er wordt veel gesproken over democratie, maar er is daadkracht nodig.
Ze zeiden dat, zodra de wetten zijn aangenomen, de Koerdische kwestie via democratisering zal worden opgelost. Welnu, onderneem dan stappen om de Koerdische kwestie op te lossen. Neem een duidelijk standpunt in. Anders kan er geen sprake zijn van democratisering. Een benadering waarbij alleen maar in twijfel wordt getrokken wat de AKP of de Koerdische vrijheidsbeweging doet, is verkeerd. Zijn de democratische krachten, de vrijheidskrachten, het Koerdische volk, de arbeiders en de vrouwen niet allemaal verantwoordelijk voor het fundamentele probleem van Turkije? Lijden zij niet allemaal omdat dit probleem onopgelost blijft? Vloeit het leed dat vrouwen, arbeiders en iedereen ondergaat niet voort uit het feit dat de Koerdische kwestie niet is opgelost? Dan moet iedereen zijn verantwoordelijkheid nemen. Iedereen moet zich bij deze strijd aansluiten. Ze moeten strijden voor de aanneming van wetten die democratisering en vrijheid bevorderen. Het gaat er niet alleen om of de regering nu zo of zo is.
Natuurlijk hebben we ook kritiek op het optreden van de regering. We bekritiseren hun beleid ten aanzien van de oppositie. Niet alleen zal zo’n groot probleem hierdoor niet worden opgelost, maar ook zal de meerderheid van de Turkse samenleving hierdoor niet voor zich worden gewonnen. Het verkrijgen van publieke steun is de meest fundamentele plicht van degenen die de kwestie willen oplossen. De aanpak van de oppositie versmalt natuurlijk de basis van de publieke steun en zaait twijfel – daar valt zeker kritiek op te leveren, maar zouden zij geen verantwoordelijkheidsgevoel moeten hebben? De oppositie moet een verantwoordelijkheidsgevoel hebben; de democratische krachten moeten een verantwoordelijkheidsgevoel hebben. In dit verband is de wet aangenomen, en nadat de wet was aangenomen, moest de staat natuurlijk maatregelen nemen. Er was een reactie nodig op de stappen die wij hebben genomen. Er wordt gezegd dat zij de wapens zullen neerleggen en zullen komen – hoe zouden zij niet kunnen komen? Er is geen wet; zullen zij deze juridische omgeving betreden, of zullen zij deze politieke omgeving betreden? Moet dit niet worden veranderd? Zouden er op dit punt geen bemoedigende benaderingen en wetten moeten komen? Maar er heerst terughoudendheid op dit punt.
Iedereen weet wat voor soort wereld het Midden-Oosten is. In het Midden-Oosten is het onmogelijk te voorspellen wat er zal gebeuren of wanneer. Als de Turkse staat – of de regering – zo’n spel speelt – of het nu gaat om een verkiezingstruc, een tactische zet of een uitsteltactiek – dan betekent dat echt dat er geen lessen zijn getrokken uit de afgelopen eeuw. Ze willen dezelfde methoden blijven gebruiken. Er zijn echt misplaatste benaderingen in deze kwestie. Ja, er is een proces gaande en Rêber Apo wil vooruitgang boeken. Ook wij dragen ons steentje bij om de huidige problemen aan te pakken, maar eerlijk gezegd doet de staat niet wat nodig is. Afgezien van Noord-Koerdistan is ook de aanpak ten aanzien van Turkije en de andere delen van Koerdistan onjuist. De staat benadert die kwesties nog steeds met diezelfde Koerdische fobie. In plaats van de Koerden te beschouwen als een broedervolk en de betrekkingen met hen te zien als een manier om zichzelf te versterken, hanteert de staat nog steeds een aanpak die erop gericht is de rechten van de Koerden hier en daar te beperken en te voorkomen dat zij rechten verwerven. Deze houding moet uiteraard worden losgelaten.
De wet is aangenomen en de verwachtingen zijn hooggespannen. Maar tot nu toe zijn er nog geen serieuze maatregelen genomen. Wat doet het parlement en welke stappen gaat het ondernemen? Het parlement moet actie ondernemen. Een parlementaire commissie had een rapport opgesteld. Dat rapport bevatte een aanpak waarin werd opgeroepen tot het nemen van talrijke maatregelen, samen met een evaluatie. Maar ook in het verleden zijn er al veel rapporten opgesteld, en die liepen op niets uit. Zal dat rapport nu ook gewoon op de plank blijven liggen? De Turkse staat moet een aanpak hanteren die aan het hele publiek laat zien dat zij deze kwestie serieus neemt. Onlangs zei de president dat als er maatregelen worden genomen, zij die ook zouden nemen. Wij hebben al maatregelen genomen. De maatregelen die wij hebben genomen, hebben alles weggenomen wat tot conflicten of problemen met de Turkse staat zou kunnen leiden. Wij hebben maatregelen genomen die verdere actie zullen aanmoedigen en vergemakkelijken. Een serieuzere aanpak door de staat is echt nodig.
De commissie die onder auspiciën van het parlement is opgericht, is een paar dagen geleden bijeengekomen. Naar verluidt zijn er tijdens deze bijeenkomst enkele werkplannen opgesteld. Hoe kijkt u aan tegen de resultaten van deze bijeenkomst?
Ze hebben niet alleen één vergadering gehouden, maar daarna vond er ook nog een tweede vergadering plaats. Er werd gezegd dat de commissies aan de slag zouden gaan. Maar hoe werkt deze commissie? Welke commissie is aan het werk geweest? We hebben nog steeds geen enkele commissie daadwerkelijk aan het werk gezien. We hebben nog geen enkele commissie gezien die concrete stappen zet of zich inzet om het proces vooruit te helpen. Waar is het toezichtsmechanisme van het parlement? Dat is nog steeds nergens te bekennen. Het belangrijkste is dat er de Commissie voor Vrede en Politisering was, die Rêber Apo zou coördineren. Waarom is deze commissie niet aan het werk? Welke veranderingen hebben zich voorgedaan in de situatie van Rêber Apo? Afgezien van het feit dat er enkele vergaderingen zijn gehouden, welke veranderingen zijn er dan? Bovendien zijn er tijdens eerdere bijeenkomsten beloften gedaan. Rêber Apo zou een commissie vormen, dit werk uitvoeren, met deze mensen afspreken en anderen sturen om zich bij hen aan te sluiten. Er is een probleem dat moet worden opgelost. Wie gaat dat oplossen? Rêber Apo, de leider van de organisatie, zoals ze hem ook noemen. Rêber Apo is verantwoordelijk voor deze kwestie. Hij heeft het initiatief genomen. Maar hoewel er een rol van hem wordt verwacht, krijgt Rêber Apo niet de kans om te handelen. Rêber Apo vatte dit in de periode 2012–2013 als volgt samen: „Er is een leeg zwembad en ze zeggen dat ik moet zwemmen.” Rêber Apo moet zijn rol kunnen vervullen. Als Rêber Apo zijn rol niet vervult, wie gaat dan wat doen? Ze moeten deze beweging erkennen. Zonder dat Rêber Apo zijn rol op zich neemt, kan deze beweging geen enkele stap zetten. Rêber Apo krijgt niet de ruimte om vrij te zijn en te werken; hij krijgt niet de ruimte om op te treden als coördinator van het Comité voor Vrede en Politisering; hij krijgt niet de ruimte om de pers, intellectuelen of diverse politieke kringen te ontmoeten – en toch wordt dit en dat van ons verwacht. Zo werkt het niet. De benadering van Rêber Apo moet correct zijn. Als ze echt willen dat dit proces vooruitgang boekt en tot een conclusie komt, moet Rêber Apo zijn rol kunnen vervullen. De pers en het publiek moeten de stem van Rêber Apo rechtstreeks horen. Elke dag spreekt er wel iemand namens Rêber Apo. Dat kan niet de bedoeling zijn. Rêber Apo moet zich tot het Turkse volk kunnen richten. Hij moet zich kunnen richten tot de politieke krachten in Turkije. Hij moet zich kunnen richten tot het volk, de pers en de wereld. Waarom heeft Rêber Apo deze stappen ondernomen? Waarom neemt Rêber Apo dit initiatief om deze strijd voort te zetten, om dit proces voort te zetten? Rêber Apo moet deze zaken duidelijk kunnen maken. Hij is onze leider, maar onze ontmoetingen met hem zijn beperkt. Daar moet verandering in komen.
De wet is aangenomen, en daarin stond ook dat deze commissies zouden worden opgericht. Ze zijn onlangs bijeengekomen, en deze commissies zijn opgericht. Maar waar zijn ze, en wat doen ze precies? Met wat voor soort werk houden ze zich bezig? Deze zaken kunnen niet in zo’n geheimzinnigheid worden afgehandeld. Sommige zaken hoeven misschien niet openbaar te worden gemaakt, maar hun werk moet wel transparant zijn. De commissies moeten openlijk te werk gaan. Ze moeten aan het publiek laten zien wat ze doen en wat ze hebben bereikt. Ook Rêber Apo moet het werk van zijn eigen commissie presenteren. De parlementaire toezichtscommissie moet haar werk presenteren. Er moet openheid zijn; er moet transparantie zijn. Hoe kan er anders publieke steun worden verkregen? Hoe kan de samenleving haar steun betuigen? Of hoe kunnen we erin geloven? Zaken kunnen niet zomaar achter gesloten deuren worden afgehandeld. We willen dat de ontwikkelingen transparant zijn. We willen dat de vooruitgang transparant is. Het belangrijkste is dat het proces door het publiek kan worden gevolgd en begrepen. De situatie van Rêber Apo moet veranderen. Dat staat vast. We hebben het over een ernstig probleem – de Koerdische kwestie – een eeuwenoud probleem. Rêber Apo is een partij in deze kwestie. Als Koerdisch volk hebben we besloten dat Rêber Apo onze hoofdonderhandelaar is. De werkomstandigheden van onze hoofdonderhandelaar moeten veranderen. Ze moeten snel veranderen. We hebben gedaan wat we ons hadden voorgenomen. De betekenis en waarde van wat we hebben gedaan, moeten worden erkend. Als de betekenis en waarde van de stappen die we hebben gezet echt niet worden erkend, wat zullen we dan zeggen? Wat zullen we doen? Hoe gaan we dan verder? Als de waarde van wat we hebben gedaan niet wordt erkend, hoe kunnen we die dan beoordelen? Dat is alles wat ik wil zeggen.
