Het grootste deel van Syrië deelt de mentaliteit van HTS niet, en eensgezindheid over vrijheid en democratie kan de weg naar democratisering effenen en externe interventies beperken. Tot deze conclusie komt Zeki Bedran in zijn huidige analyse.
Na oproepen van Alawitische leiders zijn er protesten uitgebroken in Syrië. Hayat Tahrir al-Sham (HTS) heeft daarop opnieuw met geweld gereageerd tegen ongewapende, vreedzame demonstraties. De bloedbaden onder de Alawitten in maart zijn algemeen bekend. De alawitische gemeenschap was volledig ongeorganiseerd en wist niet hoe ze moest reageren. Angst, onzekerheid en bezorgdheid verspreidden zich. HTS daarentegen had geen enkele mentaliteit om de verschillende sociale en culturele realiteiten van Syrië te erkennen of te accepteren. In plaats daarvan koos het voor een weg van onderdrukking, dwang en gedwongen onderwerping.
Wapens, onderdrukking en desinformatie lossen geen sociale problemen op. Ze kunnen een tactisch doel dienen, maar bieden geen mogelijkheid om een gezond of duurzaam resultaat te bereiken. Deze methoden zijn op grote schaal toegepast in Turkije, Syrië en de hele regio. Een eeuw lang hield Turkije vol dat “er geen Koerden bestaan, iedereen is Turks” en bestempelde het degenen die zich als Koerden identificeerden als separatisten en verraders. Dit leidde tot onmetelijk leed en verwoesting. Uiteindelijk leidde deze strategie van ontkenning en leugens echter niet tot het gewenste resultaat.
Een regimeverandering, geen mentaliteitsverandering
Het Baath-regime volgde een vergelijkbare koers. Het zette tot het einde toe in op onderdrukking en ontkenning, voerde social engineering door en introduceerde het zogenaamde ‘Arabische gordel’-beleid om de Koerdische bevolking te ‘verwateren’. Het verstikte de Syrische samenleving en vestigde een hard eenpartijstelsel. Uiteindelijk stortten de Baath-regimes in zowel Irak als Syrië in.
In Syrië vond een regimewisseling plaats, maar helaas veranderde er niets aan de mentaliteit. HTS vertegenwoordigt een nog reactionairder wereldbeeld dan het Baath-regime, maar werd aan de macht gebracht. Er wordt een extreem gecentraliseerde en autoritaire structuur opgelegd, die Arabisch nationalisme combineert met religie om een nog rigider ideologisch kader te creëren. HTS had een overgangsregering kunnen vormen waarin Koerden, Alawieten, Druzen, christenen en Arabieren die democratie eisen, zouden zijn opgenomen.
Syrië heeft een nationale consensus nodig
Syrië had behoefte aan een regering van nationale consensus die in staat zou zijn geweest het land naar verkiezingen te leiden. Vrede en eenheid kunnen niet worden bereikt door een regeringsmodel dat alle macht in eigen handen concentreert en alle andere krachten uitsluit, en dat is ook niet gebeurd. Ook de Druzen werden het slachtoffer van bloedbaden en waren gedwongen hun toevlucht te zoeken in Israël om te kunnen overleven.
Kunnen onderwerping en gedwongen gehoorzaamheid in deze tijd worden beschouwd als een regeringsmodel? De afgelopen dagen zijn Koerdische wijken in Aleppo opnieuw aangevallen. Welk probleem van Syrië wordt opgelost door de Koerden te vernietigen, die daar al vele jaren wonen en deel zijn gaan uitmaken van het sociale weefsel en de identiteit van de stad? Bovendien hadden er al gesprekken over deze gebieden plaatsgevonden en waren er overeenkomsten en compromissen bereikt over een model van coëxistentie. Toch is er geen sprake van een verbintenis tot de beginselen van samenleven, noch van een echte wil of gevoeligheid in die richting.
Overgangsregering medeplichtig of onverschillig
De negatieve rol van Turkije daarbij is natuurlijk onbetwistbaar. Maar alles alleen aan Turkije wijten, lost het probleem ook niet op. Er zijn provocaties door gewapende groepen die banden hebben met het Turkse leger ter plaatse. Er zijn ook plannen om deze wijken van Koerden te zuiveren. Tegelijkertijd maakt de regering in Damascus zich medeplichtig aan deze acties of blijft ze er onverschillig tegenover.
We hebben dit eerder beschreven met de woorden dat “Turkije de toekomst van Syrië verduistert”. Het probleem beperkt zich echter niet tot de vijandigheid tegenover Koerden en het beleid van vernietiging. De strategie van de Turkse staat in Syrië bestaat erin de Koerden te onderdrukken, hen geen status te verlenen en hen onder de controle van een rigide regime te plaatsen.
Een toekomst in duisternis?
Als er in Syrië een autoritair hardlinerregime wordt gevestigd, zal de toekomst van alle Syrische volkeren in duisternis worden gehuld. Als in plaats daarvan alle volkeren, geloofsovertuigingen en ideeën in Syrië vrij zijn en er een democratisch systeem wordt opgebouwd, zou dat niet alleen voor het Midden-Oosten, maar ook voor Turkije een winst zijn.
Het Syrische volk, dat verwoest en onderdrukt werd, zou eindelijk vrij kunnen ademen en de mogelijkheid vinden om in vrede samen te leven. Verschillen zouden niet langer worden behandeld als redenen voor verdeeldheid en conflict, maar als een verrijking die het leven kleur geeft.
Onstabiele dialoog
De regering in Damascus en de Syrische Democratische Strijdkrachten van (SDF) en het Autonome Bestuur hebben een akkoord bereikt en het verdrag van 10 maart ondertekend. Een van de bepalingen voorziet in een landelijk staakt-het-vuren in Syrië. Maar het staakt-het-vuren is nog steeds niet echt van kracht geworden.
De andere artikelen van de overeenkomst zijn niet uitgevoerd. De gesprekken tussen de aangewezen onderhandelingsdelegaties vinden niet regelmatig plaats. Als het aan HTS lag, zouden er helemaal geen gesprekken of dialogen plaatsvinden. Alleen door bemiddeling van de coalitietroepen konden enkele bijeenkomsten plaatsvinden.
Ontbinding in plaats van integratie
Tijdens de gesprekken werd aangedrongen op de integratie van de QSD. Er werd druk uitgeoefend om dit tot het belangrijkste onderwerp te maken. De QSD-delegatie ging hiermee akkoord. Er werd overeengekomen dat QSD-eenheden in de vorm van divisies in het Syrische leger zouden worden opgenomen. De Turkse staat blijft dit proces echter blokkeren en voert oorlog. HTS zegt “ja”, maar de Turkse staat zegt ‘nee’. Hij staat erop dat “de QSD moet worden ontbonden en alleen als individuen in het leger kan worden opgenomen”. Door zijn eigen veiligheidsbelangen op de voorgrond te plaatsen, blijft hij de toekomst van Syrië verduisteren en in gevaar brengen.
Turkije heeft de moordpartijen op alawieten en druzen gesteund. Het heeft deze niet veroordeeld of bekritiseerd, maar verklaard dat het de regering in Damascus onder alle omstandigheden zal steunen. Deze houding heeft een negatief effect op de flexibiliteit van HTS en ondermijnt de inspanningen om wegen naar innerlijke vrede te vinden. HTS wordt tegen de Koerden opgezet en de oorlog in gedreven.
Samenwerking kan de toekomst veiligstellen
Ook de Alawieten hebben ingezien dat angst en paniek hen niets opleveren. Ze zijn nu zover dat ze zich organiseren en openlijk hun reacties uiten. De meerderheid van de Syriërs deelt de mentaliteit van HTS niet. Als de krachten die vrijheid en democratie eisen zich verenigen en organiseren, kan de weg naar democratisering van Syrië worden geëffend. Externe interventies en bezettingstroepen kunnen onschadelijk worden gemaakt.
Auteur: Zeki Bedran
