- Turkije
De debatten over de toekomst van Turkije, de democratisering van de republiek en de oplossing van de Koerdische kwestie stonden centraal op de eerste dag van de conferentie „Democratische transformatie van de republiek in de tweede eeuw”. Bijzondere aandacht trok daarbij de bijdrage van Veysi Aktaş van het Imrali-secretariaat, die het concept van „democratische integratie” toelichtte als politieke weg naar een gezamenlijk democratisch samenleven.
Aktaş plaatste de ontwikkelingen die sinds eind 2024 gaande zijn in de context van de dialoog die door de Koerdische beweging wordt aangeduid als het “proces voor vrede en een democratische samenleving”. De verklaring van de Koerdische vertegenwoordiger Abdullah Öcalan van 27 februari 2025 en de daaropvolgende stappen van de PKK zouden een nieuwe politieke situatie hebben gecreëerd, zei hij. Nu gaat het erom de overgang te maken van een fase van ontwapening naar een fase van juridische en politieke hervorming.
Noch assimilatie, noch afscheiding
Centraal in zijn lezing stond het begrip ‘democratische integratie’. Volgens Aktaş beschrijft dit concept een derde weg tussen assimilatie en afscheiding. Verschillende etnische, culturele en religieuze gemeenschappen moeten volgens dit concept op basis van gelijke rechten, wederzijdse erkenning en democratische participatie naast elkaar kunnen leven.
„Democratische integratie is noch een overwinning, noch een nederlaag voor één van beide partijen”, aldus Aktaş. Het doel is een politieke orde waarin diversiteit niet als een bedreiging, maar als een maatschappelijke rijkdom wordt gezien. Het gaat daarbij nadrukkelijk niet om het opheffen van de Koerdische identiteit, maar om de juridische en politieke erkenning ervan binnen een democratische gemeenschap. De Koerdische kwestie is vandaag de dag vooral een kwestie van erkenning en gelijkwaardige participatie.
Drie wetten voor een democratische republiek
Als institutionele basis voor een dergelijk model verwees Aktaş naar drie centrale hervormingsprojecten die Abdullah Öcalan had voorgesteld: een wet voor de democratische samenleving, een wet voor vrije en gelijkwaardige burgers en een wet ter versterking van de lokale democratie. Deze hervormingen moeten democratische participatie, culturele rechten, gemeentelijk zelfbestuur en juridische garanties duurzaam waarborgen. „Oplossingen mogen niet afhankelijk zijn van individuele personen of wisselende politieke constellaties, maar moeten institutioneel en grondwettelijk verankerd worden”, aldus Aktaş.
Nieuw maatschappelijk akkoord
Aktaş benadrukte herhaaldelijk dat vrede niet alleen het einde van gewapende conflicten betekent. Hij sprak over de noodzaak van een nieuw maatschappelijk contract en een democratische consensus waarin de verschillende identiteiten van het land worden meegenomen. „Het leed uit het verleden mag niet worden vergeten”, zei Aktaş. Tegelijkertijd waarschuwde hij ervoor om de toekomst niet te laten bepalen door de conflicten uit het verleden. “We zullen geen enkele wond vergeten, maar we mogen ook geen gevangenen van het verleden blijven”, verklaarde hij.
“Turkije moet een keuze maken”
Aan het einde van zijn toespraak beschreef Aktaş de huidige situatie als een historisch kruispunt. Turkije staat voor de keuze om zich te blijven laten leiden door angsten en conflicten, of de weg naar democratische vernieuwing in te slaan. “Volkeren leven niet alleen van hun verleden. Ze groeien met hun toekomst”, zei Aktaş. De democratische integratie moet ervoor zorgen dat Koerden, Turken, alevieten, soennieten, vrouwen, jongeren en andere maatschappelijke groepen zichzelf zien als gelijkwaardige dragers van een gezamenlijke toekomst.
De conferentie wordt zondag voortgezet met verdere discussierondes over de democratisering van Turkije en de toekomst van de Koerdische kwestie.
Bron: ANF
