De voormalige FARC-commandante en ex-senatrice Victoria Sandino heeft opgeroepen tot de vrijlating van Abdullah Öcalan en benadrukte diens rol in een mogelijk vredesproces. Tegelijkertijd trok ze parallellen tussen de ervaringen in Colombia en de huidige ontwikkelingen rond de Koerdische kwestie. Met het oog op het Colombiaanse vredesproces verklaarde Sandino dat er ook tien jaar na het akkoord tussen de FARC en de staat nog geen volledige uitvoering was bereikt. “Het akkoord werd gekenmerkt door talrijke problemen. Het werd vooral duidelijk dat centrale verplichtingen door de Colombiaanse staat niet werden nagekomen”, zei ze.
Een van de ernstigste ontwikkelingen is het aanhoudende geweld tegen voormalige strijders en maatschappelijke activisten. „De moord op ondertekenaars van het akkoord en maatschappelijke leiders heeft het proces vanaf het begin belast. Daar komt nog bij dat veel punten van het akkoord tot op heden niet zijn uitgevoerd”, aldus Sandino. Onder de regering van Gustavo Petro zijn er weliswaar nieuwe initiatieven genomen. “Er is een zekere dynamiek ontstaan, zowel bij de uitvoering als bij het begrip van het akkoord. Vooral bij de verdeling van land aan gemeenschappen zijn stappen ondernomen.” Toch blijft de balans beperkt: “Afgezien van deze initiatieven is er geen noemenswaardige vooruitgang.”
Betrokkenheid van vrouwen centraal
Met het oog op Koerdistan verklaarde Sandino dat ze het proces slechts in beperkte mate in detail kent, maar het wel als potentieel belangrijk beschouwt. In een tijd van mondiale conflicten kan een dergelijk proces internationale relevantie krijgen. Doorslaggevend is echter of het daadwerkelijk maatschappelijk gedragen wordt, met name door de actieve deelname van vrouwen. “Voor mij is een centrale vraag of vrouwen actief, doorslaggevend en op een georganiseerde manier bij dit proces betrokken zijn”, zei ze. Het bestaan van een dergelijk proces is op zich al een teken van hoop, maar kan alleen effect sorteren als het maatschappelijk verankerd raakt. Tegelijkertijd uitte Sandino kritiek op de voortdurende gevangenschap van Abdullah Öcalan. Dit zou onverenigbaar zijn met een serieus vredesproces. Ze verwees daarbij naar internationale ervaringen, met name naar Nelson Mandela.
Gebrek aan gebaren van goede wil van Turkse zijde
„Mandela heeft na jarenlange gevangenschap laten zien dat hij in staat was een onderhandelingsproces te leiden. Ondanks gevangenschap een stap in de richting van vrede zetten, vereist niet alleen een politieke, maar ook een sterke menselijke houding”, zei Sandino. Een dergelijke benadering betekent dat men niet alleen voor zichzelf, maar voor de hele samenleving naar een uitweg zoekt. Öcalan belichaamt volgens haar een soortgelijke houding: „Ik denk dat Abdullah Öcalan ondanks zijn gevangenschap een voorbeeld van waardigheid en politieke houding toont door een dialoog op gang te brengen.”
Om het proces vooruit te helpen, zijn echter concrete stappen nodig. „In Colombia zouden we spreken van gebaren van goede wil. Ook de Turkse regering moet dergelijke stappen zetten.“ Daartoe behoort in de eerste plaats de vrijlating van Öcalan, maar niet alleen in formele zin. “Vrijheid betekent niet alleen de gevangenis verlaten, maar ook de mogelijkheid hebben om het proces onder veilige omstandigheden voort te zetten”, benadrukte Sandino.
Interesse in de Koerdische theorie over de bevrijding van vrouwen
Victoria Sandino sprak met bijzondere nadruk over de rol van vrouwen en het belang van de Koerdische vrouwenbeweging. Ze volgt al geruime tijd met grote aandacht het door Abdullah Öcalan ontwikkelde perspectief, dat vrouwen centraal stelt. „Tijdens de vredesonderhandelingen tussen de FARC en de Colombiaanse regering – het zogenaamde Havana-proces – had ik de gelegenheid om de Koerdische vrouwenbeweging beter te leren kennen”, zei Sandino. “Daar bestond grote belangstelling voor het uitwisselen van verschillende ervaringen, het vinden van bondgenoten en het opbouwen van strategische allianties die ons eigen proces konden versterken. Ons doel was om een genderperspectief in het vredesakkoord op te nemen.”
De rol van Öcalan vanuit feministisch perspectief
Vanuit feministisch oogpunt is met name de rol van Öcalan opmerkelijk. „Ik moet zeggen: dat een man zich zo duidelijk inzet voor de rechten van vrouwen is allesbehalve vanzelfsprekend – integendeel, het is uiterst zeldzaam”, verklaarde ze. „En dat deze benaderingen bovendien in de praktijk worden gebracht onder de omstandigheden van een gewapend conflict zoals in Syrië, maakt ze des te belangrijker.” Tegelijkertijd verwees Sandino naar haar eigen ervaringen in Colombia. „Ik zeg dit heel openlijk: we hadden graag gezien dat we ook binnen ons eigen leiderschap – zo niet aan de top, dan toch op hoog niveau – een bondgenoot hadden gehad die de strijd van de vrouwen ondersteunt. Met dergelijke steun had ons proces zich veel gemakkelijker kunnen ontwikkelen.”
Capaciteit van de Koerdische vrouwen „van grote waarde“
Tegen deze achtergrond beoordeelde Sandino de kracht van de Koerdische vrouwenbeweging als uitmuntend. „De capaciteit van de Koerdische vrouwen is van grote waarde. Ze heeft zich in de praktijk bewezen: in de organisatie, in de politiek, in het maatschappelijk leven en in de lokale bestuursstructuren“, zei Sandino. “Deze kracht moet verder worden uitgebouwd, zichtbaarder worden gemaakt en internationaal worden erkend. Ook de alliantie die vrouwen daar met hun politieke leiders zijn aangegaan, verdient de erkenning die haar toekomt.”
Bron: ANF
